Vaka Çalışmaları - Kerime Ergin Akademi
KERİME ERGİN AKADEMİ
📂
40

VAKA ÇALIŞMASI

Koçluk Pratiği için Senaryo Kitabı
Gerçek hayattan örneklerle koçluk yaklaşımları, soru setleri ve müdahale stratejileri

"Her vaka yeni bir öğretmendir."

📑 Vaka Kategorileri

6 farklı alanda 40 vaka

📌 Bu Kitap Nasıl Kullanılır?

Bu vaka çalışmaları, koçluk pratiğinize hazırlık için tasarlanmıştır. Her vaka:

  • Durum: Danışanın anlattığı senaryo
  • Analiz: Vakanın altında ne var?
  • Sorular: Açabileceğiniz güçlü sorular
  • Yaklaşım: Önerilen koçluk stratejisi
  • Dikkat: Kaçınılması gereken tuzaklar

Öneri: Her vakayı eğitim grubunuzda tartışın. Kendi cevaplarınızı oluşturun, sonra önerilen yaklaşımı okuyun.

🎯 KARİYER (Vaka 1-8)

İş değişikliği, kariyer kararı, profesyonel gelişim

💔 İLİŞKİLER (Vaka 9-16)

Eş, aile, arkadaşlık ve iş ilişkileri

🌱 KİŞİSEL GELİŞİM (Vaka 17-24)

Özgüven, motivasyon, anlam arayışı

💪 YAŞAM TARZI (Vaka 25-30)

Sağlık alışkanlıkları, denge, zaman yönetimi

⚡ ZOR DANIŞANLAR (Vaka 31-36)

Direnç, mükemmeliyetçilik, kaçınma davranışları

⚖️ ETİK VAKALAR (Vaka 37-40)

Sınır aşan istekler, gizlilik testleri

🎯 Kategori 1: Kariyer Vakaları

8 VAKA
VAKA 01 Kararsız Mühendis
📝 Durum
"Ahmet, 38 yaşında bir yazılım mühendisi. 12 yıldır aynı şirkette çalışıyor. Kendi şirketini kurmayı çok istiyor ama 'Ya başarısız olursam, ailem ne yer içer?' korkusunu aşamıyor. Eşi destek veriyor ama o hâlâ tereddütlü."
🔍 Analiz
Bu vakada görünürdeki sorun "kariyer değişikliği"dir; ama altında başarısızlık korkusu, sorumluluk yükü ve özgüven eksikliği yatıyor. Çözüm odaklı bir GROW seansı uygun olur. Eylem aşamasını acele etmemek önemli.
❓ Açacak Sorular
  1. Şirketini kurmak senin için tam olarak ne anlama geliyor?
  2. "Başarısız olmak" senin için nasıl görünüyor?
  3. 5 yıl sonra hiç denemediğin için pişman olur musun?
  4. İlk küçük adım ne olabilir? (Tam istifa değil, ön araştırma)
✓ Önerilen Yaklaşım
Adım 1: Korkuyu yargısızca alan açın. Adım 2: "Tam istifa" yerine "test etme" stratejisi (yan iş, danışmanlık) önerin. Adım 3: Eşle güvenlik planı oluşturmasını sağlayın. Adım 4: 90 günlük test dönemi hedefi koyun.
VAKA 02 Tükenmiş Yönetici
📝 Durum
"Selin, 42 yaşında üst düzey yönetici. Hafta sonu çalışmadan duramıyor, sürekli e-postalara bakıyor. Eşi ve çocuklarıyla kaliteli zaman geçiremediğini söylüyor. 'Ya bırakırsam pozisyonumu kaybederim' diyor."
🔍 Analiz
Bu klasik tükenmişlik (burnout) sendromu belirtilerini taşıyor. Koçluk çerçevesinde değer-davranış uyumsuzluğu üzerinde çalışılabilir. Eğer fiziksel belirtiler varsa (uyku, beslenme bozukluğu) tıbbi destek de gerekebilir.
❓ Açacak Sorular
  1. Hayatında neyi önemsediğini söylüyorsun, gerçek davranışlarında ne ağır basıyor?
  2. Eğer şu an iş yerinde olmasaydın hayatın nasıl olurdu?
  3. Bu hızda 5 yıl daha gidersen ne olur?
  4. Tükenmişliğin sana ne öğretmeye çalışıyor?
✓ Önerilen Yaklaşım
Değerler haritası çıkarın. Bir hafta boyunca zaman dilimi ölçtürün. Küçük sınırlar belirleyin: "Akşam 8'den sonra e-posta yok" gibi. Mükemmel değil, sürdürülebilir hedef koyun.
⚠️ Dikkat
Eğer kişide depresyon, panik atak, uyku bozukluğu varsa mutlaka bir hekime/uzmanа yönlendirin. Koçluk burnout'un altındaki klinik durumun yerine geçmez.
VAKA 03 Cam Tavan
📝 Durum
"Zeynep, 35 yaşında, son 4 yıldır beklediği terfiyi bir türlü alamıyor. Üç kez başvurdu, üçünde de erkek meslektaşları seçildi. 'Belki ben yeterince iyi değilim' diye düşünmeye başladı."
🔍 Analiz
Bu hem sistemsel bir sorun (cinsiyet eşitsizliği) hem de içsel sorgulamayı içeriyor. Koç olarak hem öz-değer çalışması hem de stratejik kariyer planlaması yapılabilir.
❓ Açacak Sorular
  1. "Yeterince iyi" senin için nasıl görünüyor?
  2. Bu süreç sana kendin hakkında ne öğretti?
  3. Yeteneklerin başka bir yerde daha iyi takdir edilebilir mi?
  4. Bu şirkette kalmaya değer mi?
✓ Önerilen Yaklaşım
Öncelikle başarılar listesi çıkarın (öz-değeri yeniden inşa). Sonra üç seçeneği keşfedin: (1) Bu şirkette mücadele, (2) Şirket değişikliği, (3) Sektör değişikliği. Her seçeneğin maliyet-fayda analizini yapın.
VAKA 04 Yanlış Meslek Hissi
📝 Durum
"Murat, 29 yaşında doktor. Ailesi istedi diye tıp okudu. Şimdi 'Ben yanlış mesleği seçtim, aslında müzisyen olmak istiyordum' diyor. Tıp masraflarını ödemek için çalışmaya devam etmek zorunda."
🔍 Analiz
Klasik "yaşam değiştirme krizi". Burada "ya hep ya hiç" düşüncesini kırmak önemli. Hem mevcut mesleğini sürdürebilir hem müziği hayatına dahil edebilir.
❓ Açacak Sorular
  1. Müzik hayatında olmadığında ne hissediyorsun?
  2. Hekimliğin sana verdiği şeyler neler?
  3. Bu iki tutkuyu nasıl bir arada tutabilirsin?
  4. 5 yıl sonra ideal yaşamın nasıl olurdu?
✓ Önerilen Yaklaşım
"İkisi de" mümkün mü diye sorun. Belki haftalık 5 saat müziğe ayırmak, yıllık konser organize etmek, müzikle ilgili bir yan iş kurmak. Sonra orta vadede tıp + müzik arası geçiş planı.
VAKA 05 İşten Atılma Korkusu
📝 Durum
"Erkin, şirkette küçülme dalgası başladı. Her gün 'Acaba sıra bende mi?' diye uyanıyor. Performansı düşüyor, ekibe karşı sabırsızlaşıyor."
🔍 Analiz
Belirsizlik kaygısı performansı düşürüyor — kısır döngü oluşmuş. Kontrol edebileceği ve edemeyeceği şeyleri ayırt etmek gerekiyor.
❓ Açacak Sorular
  1. İşten çıkarılırsan en kötü senaryo ne?
  2. Kontrol edebildiğin ve edemediğin şeyler neler?
  3. Bu süreçte hangi davranışın seni güçlü kılıyor?
  4. Önümüzdeki 30 günde kendine hangi sözü vermek istersin?
✓ Önerilen Yaklaşım
Plan B oluşturma egzersizi: CV güncelleme, network etkinleştirme, finansal yedek. Bu paradoksal olarak kaygıyı azaltır. Aynı zamanda mevcut işte değer sunmaya odaklanmasını destekleyin.
VAKA 06 Yeni Pozisyonda Bocalama
📝 Durum
"Aylin, 6 ay önce müdür olarak terfi etti. Eski ekip arkadaşlarına nasıl liderlik edeceğini bilemiyor. 'Bana kızıyorlar mı?' kaygısı taşıyor."
🔍 Analiz
İmposter sendromu + rol değişikliği krizi. Liderlik tarzını henüz oluşturamamış. Kendi kimliğini netleştirmesi gerekiyor.
❓ Açacak Sorular
  1. Nasıl bir lider olmak istiyorsun?
  2. Saygı duyduğun bir liderin hangi özelliklerini örnek alabilirsin?
  3. Ekibe "Yeniyim, birlikte öğrenelim" demek senin için ne kadar zor?
  4. İlk 90 günde ne başarmak istersin?
✓ Önerilen Yaklaşım
"Lider kimliği" tasarlama çalışması. Ekiple açık bir konuşma planlama. Otantik liderlik vs taklit arasındaki farkı keşfetme. Mentorluk almasını teşvik edin.
VAKA 07 Emeklilik Korkusu
📝 Durum
"Ahmet Bey, 58 yaşında, 2 yıla emekli olacak. 'Boş bir hayat bekliyor beni, ne yapacağım bilemiyorum' diyor. İşi onun kimliği gibi."
🔍 Analiz
Kimlik-iş özdeşleşmesi sorunu. "İşim olmadığında ben kimim?" sorusuyla yüzleşme gerekiyor. Bu fırsat olarak çerçevelenebilir.
❓ Açacak Sorular
  1. Eğer iş yerinde olmasaydın bugün, kim olurdun?
  2. 30 yıldır ertelediğin neler var?
  3. Emekliliği "boş zaman" değil "özgür zaman" olarak görseydin ne yapardın?
  4. Hangi konularda hâlâ öğrenmek istiyorsun?
✓ Önerilen Yaklaşım
"3. Yaş Vizyonu" çalışması. Emeklilik öncesi 2 yıl boyunca aşamalı geçiş planı. Yeni hobiler, gönüllülük, kısmi danışmanlık gibi köprü roller önerin.
VAKA 08 Yurtdışı Kararı
📝 Durum
"Cem, 32 yaşında, yurtdışında iyi bir iş teklifi aldı. Ailesi 'Gitme' diyor, kız arkadaşı kararsız. 'Kendi hayatımı mı yaşamalıyım yoksa sevdiklerime mi öncelik vermeliyim?' diye soruyor."
🔍 Analiz
Otonomi vs bağlılık çatışması. Karar süreci karmaşık çünkü birden fazla ilişki ve değer söz konusu. Kendi değerlerini netleştirmesi gerekiyor.
❓ Açacak Sorular
  1. Eğer kararı sadece sen verseydin ne olurdu?
  2. 10 yıl sonra hangi seçimden pişman olmazdın?
  3. Bu fırsatı kaçırırsan gelecekteki sen sana ne der?
  4. "Kendi hayatım" derken neyi kastediyorsun?
✓ Önerilen Yaklaşım
Kız arkadaşı dahil etmek ya da etmemek konusunda netleşmek. Aile beklentilerini ele alma çalışması. Karar kriterleri matrisi: maddi, duygusal, profesyonel, ilişkisel.

💔 Kategori 2: İlişki Vakaları

8 VAKA
VAKA 09 Mesafeli Eş
📝 Durum
"Pınar, 15 yıllık evli. Son 2 yıldır eşiyle aralarında bir mesafe var. 'Sevgi var ama yakınlık yok. Onunla aynı evde yabancı gibi yaşıyoruz' diyor."
🔍 Analiz
İletişimsizlik döngüsü oluşmuş. Koçluk ilişki terapisi değildir, ama Pınar'ın kendi davranışları ve katkısı üzerinde çalışılabilir.
❓ Açacak Sorular
  1. Eşinden ne istediğini ona net söyledin mi?
  2. Sen bu mesafeye nasıl katkıda bulunuyorsun?
  3. 2 yıl önce ile şimdi arasında değişen ne?
  4. Eğer ilişki düzeldiyse sen ne yapmış olurdun?
✓ Önerilen Yaklaşım
Kendisinin etkileyebildiği şeylere odaklanın. Küçük günlük bağlantı denemeleri (sabah kahvesi, akşam yürüyüş). Eğer bireysel çabalar yetersiz kalırsa çift terapisi önerin.
⚠️ Dikkat
Eşi koçluğa dahil etmeyin. Sadece Pınar'la çalışın. Ayrıca eğer şiddet veya istismar belirtileri varsa hemen uzman desteğe yönlendirin.
VAKA 10 Anne ile Çatışma
📝 Durum
"Ece, 28 yaşında. Annesi sürekli karışıyor, hayat seçimlerini onaylamıyor. 'Onu görmek istemiyorum ama suçluluk hissediyorum' diyor."
🔍 Analiz
Sınır koyma ve suçluluk yönetimi konusu. Aileye karşı sınır koymak Türk kültüründe özellikle zor. Sevgi ile sınır birlikte var olabilir.
❓ Açacak Sorular
  1. "Onu görmemek" senin için ne anlama geliyor?
  2. Suçluluk hissin sana ne anlatıyor?
  3. Annenle nasıl bir ilişki istersen?
  4. Sınır koymak vs ilişkiyi kesmek arasındaki fark sence ne?
✓ Önerilen Yaklaşım
"Sevgili sınırlar" çalışması. Görüşme sıklığını ve içeriğini ayarlama. Net iletişim cümleleri pratiği: "Anne, seninle ilgilenmek istiyorum ama bu konuyu konuşmak istemiyorum."
VAKA 11 Yeni Boşanma Sonrası
📝 Durum
"Mert, 40 yaşında, 6 ay önce boşandı. 'Yine birine güvenebilir miyim?' diye soruyor. Yeni biriyle çıkmaya çekiniyor."
🔍 Analiz
Travma sonrası iyileşme süreci. Eğer yas işlenmediyse koçluk değil psikolojik destek gerekir. Eğer iyileşmiş ve sadece "ileriye gitme" desteği istiyorsa koçluk uygundur.
❓ Açacak Sorular
  1. Bu boşanma sana kendinle ilgili ne öğretti?
  2. "Güvenmek" senin için ne anlama geliyor?
  3. Şu an hayatında neye ihtiyacın var?
  4. Önceki evliliğinde neyi farklı yapmak isterdin?
✓ Önerilen Yaklaşım
İlişki yerine kendi gelişimine odaklanma. Yeni hobiler, sosyal aktiviteler. "Önce kendine yatırım yap, sonra başkalarına" çerçevesi. Hızlı romantik karar vermeden 6 ay - 1 yıl beklemeyi önerin.
⚠️ Dikkat
Eğer depresyon, intihar düşüncesi, ciddi öfke patlamaları varsa psikoterapiye yönlendirin.
VAKA 12 Asi Ergen
📝 Durum
"Selma, 45 yaşında, 16 yaşında bir oğlu var. Oğlu evden kaçmaktan bahsediyor, ders çalışmıyor. Selma çaresiz."
🔍 Analiz
Ebeveynlik krizi. Koç olarak Selma'nın tepkilerine, davranışlarına ve kendi sınırlarına odaklanın. Oğluna doğrudan müdahale etmeyin.
❓ Açacak Sorular
  1. Oğlun gerçekte ne demek istiyor olabilir?
  2. Bu durumda nasıl bir anne olmak istiyorsun?
  3. Kontrol mü, bağ mı kuruyorsun?
  4. Senin de 16 yaşın varken ihtiyacın olan neydi?
✓ Önerilen Yaklaşım
Ebeveynlik tarzını gözden geçirme. Otoriter/kuralcı yaklaşım yerine ilişki kurmaya odaklanma. Oğluyla "konuşma ritüelleri" (haftada bir akşam yemeği gibi). Aile danışmanlığı önerin.
VAKA 13 Toksik Arkadaş
📝 Durum
"Burcu, 25 yıllık arkadaşıyla ilgili kararsız. 'Onu seviyorum ama beni yıpratıyor. Hep eleştiriyor, sürekli kıyaslıyor.'"
🔍 Analiz
25 yıllık ilişki bağlılık + alışkanlık karışımı. "Bırakma" zorunluluk değil seçim olmalı. Önce konuşma, sonra eğer değişmezse mesafe.
❓ Açacak Sorular
  1. Bu arkadaşlık seni nasıl bir insan yapıyor?
  2. Ona davranışlarının seni nasıl etkilediğini söyledin mi?
  3. Eğer onu yeni tanışsaydın yine arkadaş olur muydun?
  4. Tamamen kesmek mi, sınırlamak mı?
✓ Önerilen Yaklaşım
Açık iletişim girişimi. Eğer değişim yoksa görüşme sıklığını azaltma. Yeni sağlıklı arkadaşlıklara yatırım. Eski arkadaşlıkları "değer" değil "yatırım getirisi" lensiyle değerlendirme.
VAKA 14 Aldatılma Şüphesi
📝 Durum
"Demet, eşinden şüpheleniyor. Kesin kanıt yok ama hissi güçlü. 'Soruyorum, inkâr ediyor; soruşturmadan duramıyorum.'"
🔍 Analiz
Bu çok hassas bir alan. Koç olarak kanıt aramaya yardım etmeyin. Demet'in iç dünyasına, güven, kendi değer hissine odaklanın.
❓ Açacak Sorular
  1. Bu his sana ne anlatmaya çalışıyor?
  2. Doğru çıkarsa ne yapmak istersin?
  3. Yanlış çıkarsa kendi şüphenle nasıl yüzleşirsin?
  4. Bu sürecin sana etkisi ne?
✓ Önerilen Yaklaşım
Net iletişim talep etme. Eğer şüphe sürekli oluyorsa çift terapisi önerin. Bireysel olarak öz-değer çalışması yapın.
VAKA 15 Bağ Kuramama
📝 Durum
"Doruk, 35 yaşında, hiç ciddi ilişki yaşamamış. 'İlişkiye yaklaşınca kaçıyorum, sonra yalnızlıktan üzülüyorum.'"
🔍 Analiz
Bağlanma stili sorunu olabilir (kaçıngan bağlanma). Çocukluk deneyimleri etkili. Eğer derinleşirse terapi önerilmeli.
❓ Açacak Sorular
  1. İlişkiye yaklaşırken bedeninde ne hissediyorsun?
  2. "Kaçma" sana neyi koruyor?
  3. İdeal bir ilişki sence nasıl olurdu?
  4. Yakınlığa adım atma fikri ne kadar korkutucu?
✓ Önerilen Yaklaşım
Küçük adımlarla ilişki kurma pratiği. Tanışma uygulamalarında "değerlendirme" değil "tanıma" odaklı yaklaşım. Terapiye yönlendirme önerin.
VAKA 16 Engelleyici Aile
📝 Durum
"Cansu sevdiği biriyle evlenmek istiyor. Ailesi onaylamıyor. 'Ya onlardan vazgeçmeliyim ya da sevdiğimden.'"
🔍 Analiz
"Ya o ya bu" düşüncesini sorgulamak gerekiyor. Üçüncü bir yol her zaman vardır. Aile bağlarını sürdürmeye çalışırken kendi seçimini yapma mümkün.
❓ Açacak Sorular
  1. "Vazgeçmek" derken neyi kastediyorsun?
  2. Ailenle ilişkin nasıl bir denge isterdin?
  3. 10 yıl sonra hangi seçimden pişman olmazdın?
  4. Hem evlenmek hem de aile ile bağ kurmak mümkün mü?
✓ Önerilen Yaklaşım
Üçüncü yol arayışı. Zaman tanıma (aile ile yavaş yavaş ısınma). Net iletişim. Her halükârda kendi kararına sahip çıkma.

🌱 Kategori 3: Kişisel Gelişim Vakaları

8 VAKA
VAKA 17 Özgüven Eksikliği
📝 Durum
"Berfin, başarılı bir mimar ama sürekli kendini yetersiz hissediyor. Övgüleri kabul edemiyor. 'Şanslıydım' diyor."
🔍 Analiz
Klasik imposter sendromu. Başarılarını içselleştiremiyor. Çocukluktan gelen "yeterince iyi değilim" inanışı olabilir.
❓ Açacak Sorular
  1. Başarılı olduğunu en son ne zaman gerçekten hissettin?
  2. "Yeterince iyi" senin için nasıl görünüyor?
  3. Bu inanış sana nereden geldi?
  4. En iyi arkadaşın sana bakınca ne görüyor?
✓ Önerilen Yaklaşım
Başarı günlüğü: Her gün 3 başarısını yaz. Kanıt toplama: Yeteneğine dair somut göstergeler. Övgüleri "teşekkür ederim" diyerek kabul etme pratiği.
VAKA 18 Anlam Arayışı
📝 Durum
"Kerem, 45 yaşında, maddi olarak rahat. 'Her şey var ama içim boş. Anlamsız hissediyorum.'"
🔍 Analiz
Orta yaş varoluşsal krizi. Maslow hiyerarşisinde "kendini gerçekleştirme" katmanına ulaşmış ama içsel olarak boşluk var. Anlam yaratma çalışması.
❓ Açacak Sorular
  1. Hayatına "anlam" katacak ne yaparsın?
  2. Geriye bakınca pişman olmayacağın şey ne?
  3. Arkanda nasıl bir miras bırakmak istersin?
  4. Çocukluk hayalin neydi?
✓ Önerilen Yaklaşım
Değerler haritası. Gönüllülük/hizmet alanları keşfi. Yeni öğrenme alanları. Spiritüel/felsefi çalışmalar. Kendi yaşam misyonunu tanımlama.
VAKA 19 Sürekli Erteleme
📝 Durum
"Ayşe, 5 yıldır kitap yazmak istiyor. 'Yarın, gelecek hafta, ay başında' diyerek 5 yıl geçti."
🔍 Analiz
Erteleme genelde mükemmeliyetçilik veya başarısızlık korkusu belirtisidir. Bazen "olmazsa ne hissederim" sorusu var.
❓ Açacak Sorular
  1. Bu kitabı yazsan ne olur?
  2. Yazmazsan 5 yıl sonra ne hissedersin?
  3. Erteleme sana neyi koruyor?
  4. Sadece bugün 100 kelime yazsan ne olur?
✓ Önerilen Yaklaşım
Küçük adımlar tekniği: günde 100 kelime. Mükemmel değil tamam felsefesi. Hesap verebilirlik partneri. 30 günlük taahhüt.
VAKA 20 Karar Verememe
📝 Durum
"Mert, basit kararlarda bile sıkışıyor. Restoran seçmek bile saatler alıyor. 'Yanlış seçim yaparım' korkusu var."
🔍 Analiz
Karar verme felci. Genelde aşırı analiz, kontrol ihtiyacı veya kaygı kaynaklı. "Yanlış seçim" diye bir şey olmadığını anlamak gerekiyor.
❓ Açacak Sorular
  1. "Yanlış seçim" senin için ne anlama geliyor?
  2. En kötü kararı verseydin ne olurdu?
  3. Karar vermemek de bir karar değil mi?
  4. Yarın saat 18:00'de bir karar verme zorunluluğu olsaydı ne yapardın?
✓ Önerilen Yaklaşım
"2 dakika kuralı": Küçük kararlar için 2 dakika. Karar verme matrisi. "Geri çevrilebilir" vs "geri çevrilemez" kararlar ayrımı.
VAKA 21 "Hayır" Diyememek
📝 Durum
"Şule, herkese her şeye 'Evet' diyor. Sonunda kendine zaman kalmıyor, yorgun ve kızgın."
🔍 Analiz
Sınır eksikliği + onaylanma ihtiyacı. "Hayır" demenin reddedilme ile ilişkilendirilmesi.
❓ Açacak Sorular
  1. "Hayır" desen ne olur?
  2. Bu hafta "evet" dediğin için pişman olduğun ne oldu?
  3. Kendin için "evet" demek nasıl bir şey olurdu?
  4. İhtiyaçların ne kadar görünür?
✓ Önerilen Yaklaşım
"24 saat kuralı": Hemen evet deme, düşünme süresi al. "Hayır" cümleleri pratiği. Kendi ihtiyaçlarına öncelik verme. Önce küçük "hayır"lardan başlama.
VAKA 22 Karşılaştırma Tuzağı
📝 Durum
"Esra, sosyal medyada sürekli başkalarını izliyor. 'Hepsi benden daha başarılı, daha mutlu, daha güzel.'"
🔍 Analiz
Sosyal medya karşılaştırma sendromu. Sosyal medyanın "highlight reel" olduğunu hatırlamak gerekiyor.
❓ Açacak Sorular
  1. Sosyal medyadan sonra kendini nasıl hissediyorsun?
  2. "Onlar gibi" olsaydın ne hissederdin?
  3. Kendinin hangi yönüne kıymet veriyorsun?
  4. Sosyal medyayı tamamen bıraksan ne olur?
✓ Önerilen Yaklaşım
Sosyal medya detoks (1 hafta). Beslenen hesapların temizliği. Karşılaştırma yerine "geçmişteki seninle" karşılaştırma. Şükran günlüğü.
VAKA 23 Korku Yönetimi
📝 Durum
"Volkan, sahne korkusu nedeniyle terfileri reddediyor. Sunum yapması gereken durumlardan kaçınıyor."
🔍 Analiz
Spesifik bir korku — sahne korkusu. Kaçınma davranışı korkuyu büyütüyor. Aşamalı maruz kalma faydalı olabilir.
❓ Açacak Sorular
  1. Sunum yaparken aklından geçen düşünceler neler?
  2. En kötü senaryoda ne olur?
  3. Konuşurken neyi başarmak istersin?
  4. Daha önce bir korkunu nasıl aştın?
✓ Önerilen Yaklaşım
Aşamalı yaklaşım: aynaya konuş → bir kişiye konuş → küçük grup → daha büyük grup. Nefes egzersizleri. Konuşmaya değil mesaja odaklanma. Sürekli yapmazsa fobi terapisi önerin.
VAKA 24 Yeni Şehir Adaptasyonu
📝 Durum
"Duygu, iş için başka şehre taşındı. 3 aydır arkadaş edinemedi, yalnızlık hissediyor."
🔍 Analiz
Adaptasyon süreci normal olarak 6-12 ay. Yalnızlıkla başa çıkma stratejileri ve yeni bağ kurma alışkanlıkları geliştirme.
❓ Açacak Sorular
  1. Eski şehrindeki arkadaşlıkların nasıl başladı?
  2. Burada hangi ortamlarda olabilirsin?
  3. "Yalnız hissetmek" senin için ne demek?
  4. Tanışmaya açık olduğunu nasıl gösterebilirsin?
✓ Önerilen Yaklaşım
Hobi grupları, spor klüpleri, dil kursları. Haftada en az 1 sosyal aktivite hedefi. "Tek başına" yapabileceği aktiviteleri çeşitlendirme.

💪 Kategori 4: Yaşam Tarzı Vakaları

6 VAKA
VAKA 25 Spor Alışkanlığı
📝 Durum
"Mehmet 10 kez spor salonuna kayıt oldu, hiçbirinden devam edemedi. 'Neden başaramıyorum?' diye soruyor."
🔍 Analiz
Motivasyon-disiplin farkını anlamak gerekiyor. "Ya hep ya hiç" mentalitesi. Sürdürülebilir küçük başlangıç.
❓ Açacak Sorular
  1. Spor yapmaktan ne istiyorsun gerçekte?
  2. Geçmiş denemelerden ne öğrendin?
  3. Günde 10 dakika hareket etsen ne olurdu?
  4. Sevdiğin bir aktivite spor olarak sayılabilir mi?
✓ Önerilen Yaklaşım
"Atomik alışkanlıklar" yaklaşımı. Önce sadece 10 dakika. Sevdiği aktivite (yürüyüş, dans). Habit stacking: var olan alışkanlığa ekleme.
VAKA 26 Uyku Düzensizliği
📝 Durum
"Nazlı, gece 3'e kadar telefon kullanıyor, sabah 11'de zar zor kalkıyor. 'Hayatımı kaybediyorum hissi var.'"
🔍 Analiz
Bozulmuş sirkadiyen ritim + dijital bağımlılık. Davranış değişikliği aşamalı olmalı.
❓ Açacak Sorular
  1. İdeal bir günün nasıl başlardı?
  2. Telefon olmasaydı geceleri ne yapardın?
  3. Sabah 7'de uyanmak senin için ne anlama geliyor?
  4. Bu düzen seni ne kadar mutlu ediyor?
✓ Önerilen Yaklaşım
Aşamalı uyku saati değişikliği (her hafta 30 dk öne). Telefon yatak odasından çıkarma. Akşam ritüeli oluşturma. Sabah aktivitesi (yürüyüş gibi) eklenebilir.
VAKA 27 Yeme Düzeni
📝 Durum
"Ozan, sürekli abur cubur yiyor. 'Stresliyken yiyorum, yedikten sonra üzülüyorum, sonra yine yiyorum.'"
🔍 Analiz
Duygusal yeme örüntüsü. Stres yönetimi alternatifi gerekli. Eğer ciddi yeme bozukluğu belirtisi varsa diyetisyen + psikolog gerek.
❓ Açacak Sorular
  1. Yemek sana ne sağlıyor?
  2. Stres anında yemek dışında ne yapabilirsin?
  3. Yedikten sonraki suçluluk sana ne söylüyor?
  4. Beden ne istiyor olabilir?
✓ Önerilen Yaklaşım
Yeme günlüğü + duygu eşleşmesi. Alternatif aktiviteler. Mindful eating uygulamaları. Diyetisyene yönlendirme.
⚠️ Dikkat
Bulimia, anoreksia gibi belirtiler varsa kesinlikle profesyonel desteğe yönlendirin.
VAKA 28 Zaman Yönetimi Krizi
📝 Durum
"Ahmet 'Hiçbir şey yetiştiremiyorum. İş, ev, çocuk... sürekli geride hissediyorum.'"
🔍 Analiz
Genellikle zaman değil öncelik sorunu. Her şeye eşit önem verince hiçbir şey önemli olmaz.
❓ Açacak Sorular
  1. Hangi 3 şey gerçekten önemli?
  2. Hayatından çıkarsan dünya değişmeyecek olan ne?
  3. "Geride" hissetmek sana ne söylüyor?
  4. Eğer haftada 5 saat daha vaktin olsa nasıl harcardın?
✓ Önerilen Yaklaşım
Önceliklendirme matrisi (Eisenhower). Hayır deme pratiği. Delege etme. "Bitmemiş işlerle barışma."
VAKA 29 Sigara Bırakma
📝 Durum
"Mine, 20 yıllık sigara içici. 7 kez bıraktı, hep döndü. 'Bu sefer farklı olacak' diyor."
🔍 Analiz
Bağımlılık koçluğun değil, sağlık profesyonellerinin alanı. Ama motivasyon ve eylem planı koçlukta desteklenebilir.
❓ Açacak Sorular
  1. Geçmişte hangi durumlarda tekrar başladın?
  2. Sigara sana ne sağlıyor?
  3. "Bu sefer farklı" derken neyi değiştireceksin?
  4. Sigarayı bıraktıktan sonra hayatın nasıl?
✓ Önerilen Yaklaşım
Sigara bırakma polikliniğine yönlendirme + koçlukla motivasyon takibi. Tetikleyici ortamları ve davranışları belirleme.
VAKA 30 Para ile İlişki
📝 Durum
"Burak iyi kazanıyor ama tasarruf yapamıyor. 'Para gelir gibi gidiyor. Niye böyleyim bilmiyorum.'"
🔍 Analiz
Para inanışları çocuklukta şekillenir. Para = güvenlik mi, özgürlük mü, başarı mı? Algı sorunu.
❓ Açacak Sorular
  1. Çocukluğunda para hakkında ne öğretildi?
  2. "Yeterli para" senin için ne demek?
  3. Para olmasaydı hangi alışkanlıkların değişirdi?
  4. 5 yıl sonra finansal olarak nerede olmak istersin?
✓ Önerilen Yaklaşım
Para günlüğü (1 ay). Otomatik tasarruf sistemi. Harcama kategori analizi. Finansal danışman önerisi.

⚡ Kategori 5: Zor Danışan Vakaları

6 VAKA
VAKA 31 "Her Şeyi Bilen" Danışan
📝 Durum
"Danışanınız her öneriye 'Evet ama denedim, işe yaramaz' diyor. Çözüm önerilerini reddediyor ama yine de gelmeye devam ediyor."
🔍 Analiz
Klasik "Yes-but" oyunu. Aslında değişmek istemiyor olabilir; sadece anlaşılmak istiyor. Veya direnç var.
❓ Açacak Sorular
  1. Sen bu sorunu çözmek istiyorsun, değil mi?
  2. Eğer hiç değişmesen ne olur?
  3. Bu durumun sana sağladığı bir şey var mı?
  4. Bana neyi söylemediğini düşünüyorsun?
✓ Önerilen Yaklaşım
Çözüm önermeyi durdurun. Sadece dinleyin, yansıtın. "Çözüm tüketme" kalıbını yüzleştirme. Eğer devam ederse koçluk uygunluğunu sorgulayın.
VAKA 32 Sürekli Ağlayan
📝 Durum
"Danışanınız her seansta yarısından çoğunda ağlıyor. Konuya odaklanmak zor."
🔍 Analiz
Eğer ağlamak işlenmemiş duyguların ifadesiyse terapi gerekli olabilir. Koçluk eylem odaklıdır, ağlama-rahatlama döngüsü için değil.
❓ Açacak Sorular
  1. Bu duygu sana ne anlatmaya çalışıyor?
  2. Bu yoğunluğu nereden taşıyorsun?
  3. Bu duygu ile koçluk dışında çalışmak ister misin?
  4. Bir terapistle hiç çalıştın mı?
✓ Önerilen Yaklaşım
Saygılı bir şekilde terapiye yönlendir. "Koçluk + terapi" paralel çalışması da olabilir. Koçlukta sınırı koruma.
VAKA 33 Eylem Korkusu
📝 Durum
"Danışanınız seansta harika eylem planları yapıyor ama hafta arasında hiçbirini uygulamıyor. 'Vakit bulamadım' diyor."
🔍 Analiz
Eyleme geçmeme = yetersiz motivasyon değil, gizli korku ya da yanlış hedef. Hedefi gözden geçirmek lazım.
❓ Açacak Sorular
  1. Bu hedef gerçekten senin mi yoksa başkalarının beklentisi mi?
  2. Yapsan ne olur, yapmasan ne olur?
  3. Hedefin doğru ölçekte mi?
  4. Bu hedef için gerçekten zamanın var mı?
✓ Önerilen Yaklaşım
Çok daha küçük hedefler. "Vakit bulamadım" cümlesini sorgulama (aslında öncelik vermedim). Hesap verebilirlik artırma.
VAKA 34 Mükemmeliyetçi
📝 Durum
"Danışanınız her şeyin %100 olmasını istiyor. %95 yeterli değil. Bu hızda hiçbir şey bitiremiyor."
🔍 Analiz
Mükemmeliyetçilik başarı ile karıştırılır. Aslında başarısızlık korkusu ve kontrol ihtiyacının bir biçimidir.
❓ Açacak Sorular
  1. "Yeterince iyi" senin için ne anlama geliyor?
  2. %80'le bitirsen ne olur?
  3. Mükemmellik sana neyi sağlıyor?
  4. Hata yapsan kendine ne söylersin?
✓ Önerilen Yaklaşım
"Yeterince iyi" tanımı. Hata günlüğü (hatayı normalleştirme). %80 prensibi. Öz-şefkat çalışmaları.
VAKA 35 Konuyu Saptıran
📝 Durum
"Danışanınız bir konuya odaklanamıyor, sürekli başka konulara atlıyor. Seans dağılıyor."
🔍 Analiz
Bilinçsiz kaçınma. Asıl konuya yaklaşırken anksiyete artıyor olabilir.
❓ Açacak Sorular
  1. "Bir dakika, az önce X konusunu konuşuyorduk, oraya geri dönelim mi?"
  2. Bu konudan hangi konuya geçtin?
  3. Bu kaçınma sana ne anlatıyor?
  4. Asıl konu hakkında konuşmak nasıl bir his?
✓ Önerilen Yaklaşım
Seans başında net gündem belirleme. Konudan saptığında yumuşakça geri getirme. Kaçınmayı gözlem olarak paylaşma. Bir konuyu tamamlama egzersizi.
VAKA 36 Bağımlı Danışan
📝 Durum
"Danışanınız her küçük sorun için arıyor, mesaj atıyor. Seans dışında 'koçluk' yapmanızı bekliyor."
🔍 Analiz
Bağımlılık dinamiği oluşmuş. Sağlıklı koçluk koç bağımlılığı yaratmaz, bağımsızlık geliştirir.
❓ Açacak Sorular
  1. Eğer beni şu an arayamasaydın ne yapardın?
  2. Bu durumun cevabı kendinde var mı?
  3. Bu konuda kendine güvenmediğin ne?
  4. Sınırlarımız neydi başta?
✓ Önerilen Yaklaşım
İletişim sınırları net çizme. "Yalnız çözebileceğin sorular" listesi. Süreç sonunu netleştirme. Öz-koçluk öğretme.

⚖️ Kategori 6: Etik Vakalar

4 VAKA
VAKA 37 Hediye Teklifi
📝 Durum
"Çok ilerleme kaydeden danışanınız size teşekkür olarak pahalı bir parfüm getirir."
🔍 Analiz
Hediyeler etik açıdan hassas. Pahalı hediyeler kabul edilemez. Sembolik küçük hediyeler değerlendirilir.
❓ Açacak Sorular
  1. Bu jest senin için ne anlama geliyor?
  2. (Kendinize) Bu hediyeyi kabul etmem ilişkimizi nasıl etkiler?
✓ Önerilen Yaklaşım
Söyleyebileceğiniz: "Bu jest beni çok duygulandırdı, teşekkür ederim. Ama profesyonel etik gereği bu kadar değerli bir hediye kabul edemiyorum. Senin gelişimini görmek benim için zaten en büyük teşekkürdür."
VAKA 38 İş Teklifi
📝 Durum
"Danışanınız aslında bir şirket sahibi. 'Şirketim için danışmanlık verir misin?' diyor. Para iyi."
🔍 Analiz
Çift rol ilişkisi. Hem koç hem danışman olamazsınız. Çıkar çatışması.
✓ Önerilen Yaklaşım
Reddedin. Koçluk biterken bekleyebilirsiniz (en az 6 ay), ama o zaman koçluk geri dönmez. Söyleyebileceğiniz: "Bu önerin için teşekkürler. Ama profesyonel ilkelerim gereği hem koçun hem danışmanın olamam. Sana güvendiğim başka bir danışman önerebilirim."
VAKA 39 Sosyal Medya Davetiyesi
📝 Durum
"Danışanınız sizi Instagram'da takip etmeye başladı, fotoğraflarınıza beğeni ve yorum yapıyor."
🔍 Analiz
Profesyonel sınırın aşılma riski. Sosyal medya çağında bu çok yaygın. Net politikanız olmalı.
✓ Önerilen Yaklaşım
Profesyonel hesabınız varsa o yeterli. Kişisel hesabınızı kabul etmeyin. Söyleyebileceğiniz: "Profesyonel sınırlar gereği kişisel sosyal medyamı danışanlarımla paylaşmıyorum. Profesyonel hesabımdan iletişimde kalabiliriz."
VAKA 40 Yargılayıcı Konu
📝 Durum
"Danışanınız evli ama başka biriyle ilişki yaşıyor. Sizden bu ilişkide nasıl daha iyi olabileceği hakkında koçluk istiyor."
🔍 Analiz
Etik açıdan zor bir durum. Kendi değerlerinizi danışana dayatmamalısınız ama danışanın derin değerleriyle çelişen bir hedef varsa açmak gerekir.
❓ Açacak Sorular
  1. Bu durumu kendi değerlerine göre nasıl değerlendiriyorsun?
  2. Eğer eşin bilseydi nasıl hissederdi?
  3. Bu hayatı sürdürmek senin için sürdürülebilir mi?
  4. Ne istiyorsun gerçekten?
✓ Önerilen Yaklaşım
Yargılamadan, kendi değerleriyle yüzleşmesini sağlayın. "Bu ilişkide daha iyi olma" hedefi yerine "bu durumla nasıl başa çıkacağım" sorusuna geçin. Ahlaki tavır almayın ama derinleştirin.
⚠️ Dikkat
Kendi değerleriniz uyumsuzluk yaratıyorsa süpervizyon alın. Gerekirse başka bir koça yönlendirin.
✦

"40 vaka, 40 farklı öğretmen.
Her birinde bir parça gelişim var."

KERİME ERGİN AKADEMİ — Profesyonel Yaşam Koçluğu