TEMEL KOÇLUK
BECERİLERİ
Eğitim Sunumu
Yaşam Koçluğu Uyum Öğrencileri İçin
12 Modül × Profesyonel Eğitim Programı
MODÜL 1
Koçluk Nedir,
Ne Değildir?
⏱ 90-120 dakika
🎯 Temel Kavramlar
- Koçluğun gerçek tanımı ve felsefesi
- Koçluğun NE OLMADIĞI — yaygın yanlış anlamalar
- "Eşlik süreci" kavramı
- Koçluğun temel varsayımları
- Pratik uygulama: Koçluk vs Tavsiye canlandırması
💭
Koçluk denince aklınıza
gelen ilk üç kelime nedir?
Bir-iki dakika düşünün, sonra paylaşalım
Koçluk; bireyin kendi potansiyelini fark etmesi, hedeflerine ulaşması ve yaşamında istediği değişimi yaratması için yapılandırılmış bir eşlik sürecidir.
💡 ICF Tanımı
Düşündürücü ve yaratıcı bir süreçte danışanla ortaklık kurarak onun kişisel ve profesyonel potansiyelini en üst düzeye çıkarmaya ilham veren uygulama.
"
Koçluk, balık tutmayı öğretmektir;
balık vermek değil.
Koç, danışanın kendi cevaplarına ulaşmasına eşlik eder.
- ❌ Akıl verme veya öğüt verme DEĞİLDİR
- ❌ Terapi veya psikolojik tedavi DEĞİLDİR
- ❌ Danışmanlık veya uzman görüşü DEĞİLDİR
- ❌ Mentorluk gibi deneyim aktarımı DEĞİLDİR
- ❌ Arkadaşlık veya dertleşme DEĞİLDİR
- ❌ Motivasyon konuşması DEĞİLDİR
⚠ Dikkat
Bu yöntemlerin hepsi değerlidir. Koçluk farklıdır, daha iyi değil.
✓ Koçluk Odağı
- Şu an nerede?
- Nereye gitmek istiyor?
- Nasıl ulaşabilir?
- İlk adım ne?
✗ Koçluk Odağı Değildir
- Neden böyle oldu?
- Geçmişte ne yaşadı?
- Çocukluğunda ne vardı?
- Kim suçlu?
"
Koç sorar,
danışan keşfeder.
Koçluk vs Tavsiye Canlandırması
Senaryo: "Ahmet işinden istifa edip kendi işini kurmayı düşünüyor ama korkuyor."
1. Tur (5 dk): A "tavsiye veren arkadaş", B "Ahmet" rolünde.
2. Tur (5 dk): Roller değişir, ama A "koç" rolünde sadece soru sorar.
✓ Soru
İki tur arasında ne fark hissettiniz? Hangi turda Ahmet daha çok düşündü?
- 3 farklı sohbette dikkat edin: Ne kadar tavsiye verdiniz? Ne kadar soru sordunuz?
- Bir günlük tutun.
- Kitapçık Bölüm 1'i okuyun.
- Sizi en çok etkileyen 3 cümleyi işaretleyin.
MODÜL 2
Temel İlkeler ve
Etik Kurallar
⏱ 90-120 dakika
🎯 Profesyonel Tutum
- 1. Danışan Bütündür ve Kaynaklıdır
- 2. Çözüm Odaklılık
- 3. Şimdi ve Geleceğe Odaklanma
- 4. Eylem Odaklılık
- 5. Yargısızlık ve Kabul
"
Her danışan, hayatındaki sorunları
çözebilecek tüm kaynaklara sahiptir.
Koçun görevi bu kaynakları açığa çıkarmaktır.
- Gizlilik: Seansta paylaşılan her şey gizli tutulur
- Sınırların Korunması: Uzmanlık alanı dışına çıkmaz
- Çıkar Çatışması: İkili ilişkilerden uzak durur
- Şeffaflık: Süreç, ücret, beklentiler baştan netleştirilir
- Sürekli Gelişim: Süpervizyon alır
- Saygı: Danışanın değerlerine saygı duyar
⚠ Koçluk DEĞİL — Profesyonel Destek Gerekir
- Ciddi depresyon belirtileri
- İntihar düşüncesi
- Travma
- Psikiyatrik durum belirtileri
- Bağımlılık sorunları
Koç bu durumda nazikçe ve saygıyla danışanı bir ruh sağlığı uzmanına yönlendirir.
Etik Sınır Vakaları
- Vaka 1: Kuzeninize koçluk vermek
- Vaka 2: Danışan romantik yakınlaşma teklif ediyor
- Vaka 3: Danışanın eşi sizi arıyor
- Vaka 4: Danışan derin travma anlatıyor
- Vaka 5: Danışan intihar imaları yapıyor
Grup tartışması: "Siz koç olsanız ne yapardınız?"
MODÜL 3
Koçluk, Mentorluk,
Terapi, Danışmanlık
Farkı
⏱ 90 dakika
🎯 Yaklaşım Ayırt Etme
| Kriter |
Koçluk |
Mentorluk |
Terapi |
Danışmanlık |
| Odak | Şimdi & Gelecek | Kariyer/Yol | Geçmiş/İyileşme | Çözüm |
| Yaklaşım | Soru sorar | Tecrübe paylaşır | Tedavi eder | Cevap verir |
| Hedef | Potansiyel | Bilgelik | İyileşme | Uzman çözümü |
| Uzman | Süreç uzmanı | Alan uzmanı | Klinik uzman | Konu uzmanı |
"
Koç sorar, mentor anlatır,
terapist iyileştirir, danışman çözer.
Hepsinin değeri vardır; hiçbiri diğerinin yerine geçmez.
Aşağıdaki kişilere hangi yaklaşım uygundur?
- Yeni mezun, kariyer yol gösterimi istiyor → ?
- 6 aydır uyuyamıyor, ölüm düşüncesi var → ?
- Şirket için sektör analizi istiyor → ?
- İyi yaşıyor ama "anlamlı" hissetmiyor → ?
- Kilo vermek istiyor, biliyor ama yapamıyor → ?
💡 Örnek Cümle
"Anlattıklarınızdan, şu an ihtiyacınız olan desteğin koçluğun ötesinde olduğunu düşünüyorum. Bir psikolog/terapist ile çalışmanız sizi çok daha hızlı iyileştirir. İsterseniz size güvendiğim bazı isimler önerebilirim."
Bu cümleyi ezberlemenizi tavsiye ederim. Saygılı, profesyonel ve şefkatli.
MODÜL 4
Koçun Olmazsa Olmaz
Yetkinlikleri
⏱ 90 dakika
🎯 ICF Standartları
4 Ana Kategori:
- A. Temel Tutum — Etik + Koçluk zihniyeti
- B. Anlaşmayı Birlikte Kurma — Güven + Anlaşmalar + Mevcudiyet
- C. Etkili İletişim — Aktif dinleme + Farkındalık yaratma
- D. Öğrenme ve Büyümeyi Destekleme — Gelişim + Eylem
🔍
İyi bir koç sürekli
kendine şunu sorar:
"Şu anda gerçekten dinliyor muyum?
Yargılamadan mı yaklaşıyorum?
Danışana güveniyor muyum?"
Kendinize 1-10 arası puan verin:
- Etik uygulama
- Koçluk zihniyeti
- Anlaşma kurma
- Güven ve güvenli alan oluşturma
- Mevcudiyetini koruma
- Aktif dinleme
- Farkındalık yaratma
- Eylem ve sorumluluk tasarlama
✓ Pratik
En düşük puanınızı bir hafta boyunca özellikle gözlemleyin.
MODÜL 5
Etkili Dinleme
Becerileri
⏱ 120 dakika
🎯 Uygulama Ağırlıklı
"
Dinlemek, koçluğun
en güçlü aracıdır.
Çoğu insan cevap vermek için dinler. Koç anlamak için dinler.
Seviye 1: İçsel Dinleme (Kendine Odaklı)
"Ne cevap vereceğim? Ben olsam ne yapardım?" — Günlük konuşmalarda kullanılır, koçlukta YETERSİZ.
Seviye 2: Odaklanmış Dinleme
Tüm dikkat danışana. Sözlerine, ses tonuna, beden diline odaklanılır. Koçluğun temel dinleme seviyesi.
Seviye 3: Küresel/Sezgisel Dinleme
Söylenenin altındaki duyguları, söylenmeyenleri dinleme. Deneyimle gelişir.
🎯
"Şu an cevabımı mı
hazırlıyorum,
yoksa danışanı mı
dinliyorum?"
Bu soru, dinleme pratiğinizin pusulasıdır.
- Sözel olmayan ipuçları: Beden dili, ses tonu, duraksamalar
- Yeniden ifade etme: "Anladığım kadarıyla..."
- Özetleme: Belirli aralıklarla konuşulanları özetleme
- Duyguları yansıtma: "Sesinizde yorgunluk hissettim"
- Sessizliğe izin verme: Düşünmenin doğduğu yer
- Onaylama sesleri: "Hımm", "Anlıyorum"
- İkili çalışın
- A öğrencisi 5 dakika önemli bir konuyu anlatır
- B öğrencisi sadece dinler — soru/yorum yok
- 1 dakikada duyduklarını yansıtır
- A geri bildirim verir: "Evet, tam böyle" veya "Hayır, başka..."
- Roller değişir
💡 İpucu
Anlatanların %80'i "Hayatımda hiç böyle dinlenmedim" der.
MODÜL 6
Güçlü Sorular
Sorma Sanatı
⏱ 120 dakika
🎯 Soru Üretme
"
Koçluğun belkemiği
güçlü sorulardır.
Cevap geçicidir; sorunun açtığı içgörü kalıcıdır.
- ✓ Açık uçludur (Evet/Hayır ile cevaplanmaz)
- ✓ Düşünmeye davet eder, hatta zorlar
- ✓ Yargı içermez, merak içerir
- ✓ Kısa ve nettir, karmaşık değil
- ✓ Geleceğe yönelir
- ✓ İç dünyaya dokunur
| ❌ Zayıf Soru | ✓ Güçlü Soru |
|---|
| Mutlu musun? | Ne seni mutlu eder? |
| Neden bunu yapmadın? | Seni harekete geçmekten ne alıkoydu? |
| Sence iyi olur mu? | Bu seçim seni nereye götürür? |
| Korkuyor musun? | Bu adım sana ne ifade ediyor? |
1. Farkındalık Yaratan
- Bu durum sana ne öğretiyor?
- Şu anda gerçekten ne hissediyorsun?
2. Hedef Belirleyen
- Gerçekten ne istiyorsun?
- Başarı senin için nasıl görünüyor?
3. Kaynak Açan
- Daha önce benzer durumla nasıl başa çıktın?
4. Eyleme Yönelten
- İlk küçük adımın ne olabilir?
⚠ "Neden" Soruları
Savunmaya iter. "Neden bunu yaptın?" yerine "Seni bu seçime götüren neydi?"
⚠ Yönlendirici Sorular
"Sence şunu yapsan iyi olmaz mı?" — Bu gizli tavsiyedir!
⚠ Gösterişli Sorular
"Ruhunun derinliklerinde gerçekten ne yatıyor?" — Yapay olur, danışanı yorar.
MODÜL 7
Güven ve Yakınlık
Kurma
⏱ 90 dakika
🎯 Rapport Becerileri
"
Danışan koçuna güvenmediği sürece
gerçek anlamda açılmaz.
Açılmadan, gerçek değişim mümkün değildir.
- 1. Tutarlılık — Söz ve eylemler aynı
- 2. Otantiklik — Mükemmel değil, gerçek
- 3. Empati — "Senin yerinde olmak nasıldır?"
- 4. Kabul — Yargılamadan, olduğu gibi
- 5. Mevcudiyet — Tam orada olmak
✗ Sempati
"Senin yerinde olsam ben ne yapardım?"
"Ah çok üzüldüm, vah vah..."
✓ Empati
"Senin yerinde olmak nasıldır?"
"Bu seni nasıl etkiliyor?"
"
Mevcudiyet ≠ Mükemmellik
Mükemmel olmak gerekmez; gerçek olmak yeterlidir.
MODÜL 8
Hedef Belirleme:
SMART ve GROW
⏱ 120 dakika
🎯 Klasik Modeller
A
Achievable
Ulaşılabilir
T
Time-bound
Zamana Bağlı
❌ Zayıf Hedef
"Daha sağlıklı olmak istiyorum."
✓ SMART Hedef
"Önümüzdeki 3 ay içinde haftada 3 gün, 30 dakika yürüyüş yapacağım ve şekerli içecekleri günde 1 ile sınırlayacağım."
G
Goal (Hedef)
"Bugün ne üzerinde çalışmak istersin? Bu seansın sonunda ne almış olmak istersin?"
R
Reality (Gerçeklik)
"Şu anda durum tam olarak nasıl? Bu konuda şimdiye kadar neler yaptın?"
O
Options (Seçenekler)
"Hangi seçeneklerin var? Eğer hiçbir engel olmasaydı, ne yapardın?"
W
Will (İrade/Yol)
"Hangisini seçeceksin? İlk adımın ne olacak? Ne zaman?"
İkili gruplar — 15 dakikalık seans
- G: 5 dakika — Hedefi netleştir
- R: 4 dakika — Mevcut durumu anla
- O: 3 dakika — Seçenekleri keşfet
- W: 3 dakika — Eylem planı oluştur
Sonra roller değişir, danışan koç olur.
MODÜL 9
Koçluk Seansının
Yapısı
⏱ 90-120 dakika
🎯 Tam Seans Pratiği
- 1. Açılış (5 dk) — Sıcak karşılama, âna gelme
- 2. Gündem Belirleme (5 dk) — Bugünün hedefi
- 3. Keşif ve Çalışma (30-40 dk) — GROW ile derinleşme
- 4. Eylem Planı (5-10 dk) — Net, ölçülebilir adımlar
- 5. Kapanış (5 dk) — Farkındalık özeti
💡 Pratik İpuçları
- Saati görünür yere koyun, ama danışana belli etmeyin
- Bitmesine 10 dakika kala kapanışa hazırlanın
- Aniden "Süremiz doldu" demek danışanı havada bırakır
⚠ Sık Yapılan Hatalar
- Açılışı atlayıp doğrudan içeriğe girme
- Eylem aşamasını acele geçme
- Kapanışı unutmak
🔔
Kapanışta sorulacak
kritik soru:
"Bugün neyi fark ettin?"
MODÜL 10
Geri Bildirim
Verme ve Alma
⏱ 90 dakika
🎯 Gözlem Becerisi
| ❌ Yorum (Yapma) | ✓ Gözlem (Yap) |
|---|
| Sen güvensiz birisin. | Bunu söylerken sesin titriyor. |
| Mutlusun bu kararla. | Bunu söylerken gülümsüyorsun. |
| Bu konuyu seviyorsun. | Bu konudan bahsederken enerjin yükseliyor. |
| Annenden kırgınsın. | Annenden bahsederken sessizleşiyorsun. |
- "Bir gözlemimi paylaşmamda sakınca var mı?"
- "Şu an fark ettiğim bir şeyi söyleyebilir miyim?"
- "Bir cümleyi geri yansıtmak istiyorum, hazır mısın?"
💡 Önemli
Geri bildirim öncesi izin almak, danışana saygıdır ve seansı hazır kılar.
MODÜL 11
Sık Yapılan Hatalar
ve Çözümler
⏱ 90 dakika
🎯 Risk Haritası
- Tavsiye vermek — "Ben senin yerinde olsam..."
- Sorunu kişiselleştirmek — Danışanın yükünü taşımak
- Sessizlikten korkmak — Boşluğu doldurma dürtüsü
- Yönlendirici sorular sormak — Gizli tavsiye
- Kendi hikayesini anlatmak — Seansı koça çevirme
- Aşırı hızlı ilerlemek — Sindirmeden eyleme geçme
7
Soru sorduktan sonra en az 7 saniye bekleyin.
💡 Neden?
Sessizlik, düşünmenin doğduğu yerdir. Danışan kendi içine dönüp en derin cevabını bulur.
Hata yapmak doğaldır; önemli olan toparlamaktır.
- "Az önce bir tavsiye verdiğimi fark ettim, geri çekiyorum. Sen ne düşünüyorsun?"
- "Galiba çok hızlı ilerledim, tekrar geri dönelim. Bu duygu sana ne söylüyor?"
- "Bir saniye, ben şu an seni dinlemekten çıktım. Tekrar başlayalım, neredeydik?"
✓ Hatırla
Mükemmel koç hata yapmayan değil, hatasını fark eden ve düzelten koçtur.
MODÜL 12
Uygulama Egzersizleri
ve Öz Değerlendirme
⏱ 120 dakika
🎯 Kapanış Modülü
- 1. Dinleme Maratonu — Her gün bir kişiyi sadece dinleyin
- 2. Güçlü Soru Defteri — Her gün 3 yeni soru yazın
- 3. Eşli Pratik — Haftada bir 30 dk karşılıklı seans
- 4. Kayıt ve İnceleme — Seansları dinleyip değerlendirin (izinle)
Süpervizyon: Deneyimli bir koçun sizi takip etmesi, vakalarınızı sizinle konuşması.
- Sıklık: Aktif çalışıyorsanız ayda en az 1 kez
- Süre: 1-3 yıl boyunca düzenli
- Amaç: Profesyonel gelişim + kör nokta keşfi
💡 Önemli
Bu eğitim bir başlangıçtır, varış noktası değil. Profesyonel olmak için en az 100 saat pratik gerekir.
"
İlk danışanınız sizsiniz.
Kendinize de koçluk yapın.
YOLCULUĞUNUZ BAŞLIYOR
Tebrikler!
Temel koçluk becerilerinin temel taşlarını öğrendiniz. Şimdi pratik zamanı.
🎓 12 Modül Tamamlandı