KERİME ERGİN AKADEMİ
❓
50 SORU
Sıkça Sorulan Sorular
Koç ve Danışan İçin Rehber
Koçluk meslektaşlarının, öğrencilerin ve potansiyel danışanların en sık sorduğu 50 sorunun açık, dürüst ve profesyonel cevapları.
Nasıl Kullanılır?
Bu rehber 5 kategoride 50 soru içerir. Soruların bir kısmı potansiyel danışanlara yönelik (web sitesi, broşür için), bir kısmı koçluk öğrencilerine yönelik (eğitim sürecinde), bir kısmı da meslektaşlar arasında konuşulan profesyonel sorulardır.
📚 Rehberin Yapısı
- Kategori 1: Koçluk Nedir? — Temel bilgi soruları (10 soru)
- Kategori 2: İlk Seans ve Süreç — Pratik akış soruları (10 soru)
- Kategori 3: Mesleki ve Mali — Ücret, sertifika, etik (10 soru)
- Kategori 4: Yöntem ve Yaklaşım — Teknik konular (10 soru)
- Kategori 5: Zorlu Durumlar — Hassas konular (10 soru)
SORU 1
Koçluk nedir, terapi veya danışmanlıktan farkı nedir?
Koçluk, danışanın kendi cevaplarını bulması için ona eşlik eden bir profesyonel ilişkidir. Terapi geçmişteki yaraları iyileştirmeye, danışmanlık tavsiye vermeye odaklanırken; koçluk şu andan geleceğe doğru, kişinin potansiyelini açığa çıkarmaya yönelir. Koç, "ne yapman gerektiğini" söylemez; senin için doğru cevabı bulmana yardım eder.
SORU 2
Koç bir psikolog mu?
Hayır. Koç bir psikolog veya terapist değildir. Koçluk, mental hastalıkları tedavi etmez. Ruh sağlığı sorunları (depresyon, anksiyete bozukluğu, travma) için lisanslı bir psikolog veya psikiyatra başvurmak gerekir. Koçluk, mental olarak sağlıklı bireylerin hedeflerine ulaşmasına yardım eder.
SORU 3
Koçluğa kimler başvurabilir?
Yaşam koçluğuna; hayatında değişiklik yapmak isteyen, bir karar verme noktasında olan, kendini daha iyi tanımak isteyen, hedef belirleyip ona ulaşmak isteyen herkes başvurabilir. Yaş, meslek, eğitim seviyesi fark etmez. Önemli olan değişime açık olmak.
SORU 4
Koçluk ne kadar sürer?
Genelde 6-12 seans arasında somut sonuçlar alınır. Her seans 45-60 dakika sürer. Seanslar haftada 1 veya 2 haftada 1 olabilir. Bazı kişiler 3-4 seansta hedeflerine ulaşırken, bazıları daha uzun süreli bir yolculuğa çıkar. Süre tamamen kişiseldir.
SORU 5
Koçluk işe yarar mı? Bilimsel temeli var mı?
Evet. Koçluğun etkinliği üzerine yapılan akademik araştırmalar; özgüven artışı, hedef belirleme becerisi, iş tatmini ve genel yaşam kalitesi gibi alanlarda olumlu sonuçlar olduğunu gösterir. ICF ve Harvard gibi kurumlar bu konuda düzenli araştırmalar yayınlar.
SORU 6
Koçluk hangi alanlarda kullanılır?
Yaşam koçluğu, kariyer koçluğu, ilişki koçluğu, sağlık koçluğu, finans koçluğu, ebeveynlik koçluğu, yönetici koçluğu, ekip koçluğu, takım koçluğu, eğitim koçluğu, spor koçluğu... gibi pek çok alt alanı vardır.
SORU 7
Yaşam koçluğunun amacı nedir?
Yaşam koçluğunun amacı, danışanın yaşamının bütünündeki dengesizlikleri fark etmesine ve daha tatmin edici, anlamlı bir hayata doğru ilerlemesine yardım etmektir. İş, ilişkiler, sağlık, anlam gibi farklı alanların hepsi yaşam koçluğunun ilgi alanına girer.
SORU 8
Koç ne yapar tam olarak?
Koç soru sorar, dinler, yansıtır. Geri bildirim verir, farkındalık yaratır. Hedef belirlemede destek olur, ilerlemeyi takip eder. Direnci fark eder, danışanı zorlar (kibarca). Ama asla; yargılamaz, tavsiye vermez, danışanın yerine karar vermez.
SORU 9
Koçluk yerine arkadaşla konuşmak yetmez mi?
Arkadaşların değerlidir ama farklıdır. Arkadaşlar tavsiye verir, yargılar, kendi deneyimlerini önerir. Koç ise; profesyonel sınırlar içinde, sadece sana odaklı, çıkar gözetmeyen bir alanda çalışır. Ayrıca koçluk yapısal bir süreçtir; hedef belirleme ve takip vardır.
SORU 10
Koçluk sonsuz değişim mi vaat ediyor?
Hayır. Koçluk hiçbir şey vaat etmez. Sadece bir alan ve yöntem sunar. Değişimi yaratacak olan danışanın kendisidir. Koç sadece bir kolaylaştırıcıdır. Kalıcı değişim danışanın bilinçli kararlarıyla ve sürekli pratiğiyle oluşur.
SORU 11
İlk seansta ne olur?
İlk seans çoğunlukla tanışma seansıdır. Koç ve danışan birbirini tanır. Beklentiler netleştirilir. Anlaşma yapılır. Danışanın yaşam durumu, hedefleri ve umutları konuşulur. İlk seans bazen 90 dakika olabilir (genelde ücretsiz ön görüşme).
SORU 12
Online seans mı yüz yüze mi daha etkili?
Her ikisi de etkili olabilir. Yüz yüze beden dilini okumayı kolaylaştırırken, online esneklik sağlar. Pandemi sonrası araştırmalar, online koçluğun etkinliğinin yüz yüze ile aynı olduğunu gösteriyor. Tercih danışana göre değişir.
SORU 13
Seanslar ne sıklıkla yapılır?
Genellikle haftada 1 veya 2 haftada 1 yapılır. Daha sık yapmak bilgilerin oturmasına engel olabilir, daha seyrek yapmak ise momentumu kırabilir. Bazı kriz dönemlerinde ilk birkaç hafta daha sık tercih edilebilir.
SORU 14
Seans aralarında ne yaparım?
Her seans sonrası bir veya birkaç eylem belirlenir. Bunlar küçük adımlar olabilir: bir kitap okumak, bir konuşma yapmak, bir alışkanlık denemek, günlük tutmak. Asıl koçluk seansta değil, aralardaki bu eylemde gerçekleşir.
SORU 15
Ödev yapmazsam ne olur?
"Cezalandırılmazsın". Ama koç bunu fark eder ve seninle konuşur — direnç var mı? Zaman bulamadın mı? Hedefin yanlış mı seçildi? Yapmamak da bir bilgidir, hedeften kopma sinyali olabilir. Bu bile keşfedilmesi gereken bir konudur.
SORU 16
İlk seansta neyi konuşacağıma karar verdim mi?
Hayır, gelmeden önce her şeyi planlamana gerek yok. Aklındaki konuyla gel; konuşma akışında doğru konu kendiliğinden ortaya çıkar. Ama kafanda ana bir tema veya soru varsa, onu kısaca yazıp gelmek faydalı olur.
SORU 17
Bir seansı kaçırırsam ne olur?
Bu koç ile yaptığın anlaşmaya bağlıdır. Genelde 24-48 saat öncesinden haber verirsen ücret iadesi veya başka bir saate erteleme yapılır. Habersiz iptal durumunda ücret tahsil edilir; bu profesyonel sınır içindir, ceza değil.
SORU 18
Koçumdan memnun değilsem ne yapayım?
Önce koçunla bunu paylaş — "Şu noktada zorlanıyorum, başka bir yaklaşım denesek?" Eğer durum düzelmezse, ilişkiyi sonlandırma hakkın vardır. İyi bir koç bunu anlayışla karşılar ve gerekirse başka bir koça yönlendirir.
SORU 19
Koç beni yargılar mı?
Hayır. Yargılamak koçluğun en temel ihlali olur. Profesyonel bir koç, tüm hikayeni yargısız bir alanda dinler. Hatta paylaştığın "utanılacak" sandığın şeyler bile yargılanmaz; o duyguya merakla ve kabullenişle bakılır.
SORU 20
Eşim veya ailem öğrenmeli mi?
Bu tamamen senin kararın. Koçluk gizlilik içindedir, koç kimseye bilgi vermez. Bazı danışanlar yakınlarıyla paylaşmayı tercih eder, bazıları kişisel bir alan olarak saklamayı seçer. İkisi de geçerlidir.
SORU 21
Koçluk ne kadar tutar?
Türkiye'de yaşam koçluğu ücretleri seans başına çok geniş bir yelpazede değişir. Koçun deneyimi, eğitimi, akreditasyonu ve hizmet türüne göre fiyatlar farklılaşır. Online seanslar genelde daha uygun ücretlidir. Net rakam için doğrudan koça danışman gerekir.
SORU 22
Paket alabilir miyim?
Çoğu koç paket sunar. 5, 10, 12 veya 24 seanslık paketler tercih edilir. Paketler genelde tek tek seans almaktan ucuzdur. Ama önce 1-2 seans deneyip karar vermek mantıklıdır.
SORU 23
Sertifikalı koç ile olmayan arasında fark var mı?
Evet, ciddi fark var. Sertifikalı bir koç, belirli bir eğitim sürecinden geçmiş, etik kurallara bağlı kalmış, süpervizyon almış demektir. Bu, hizmetin kalitesinin ve güvenliğinin garantisidir. Sertifikalı olmayan koçlar arasında elbette iyi olanlar var, ama doğrulanması zordur.
SORU 24
ICF sertifikası nedir, önemi ne?
ICF (International Coaching Federation), dünyanın en büyük profesyonel koçluk kuruluşudur. ICF akreditasyonu (ACC, PCC, MCC) uluslararası kabul gören bir kalite damgasıdır. Kurumsal çalışmalarda genelde ICF sertifikalı koçlar tercih edilir.
SORU 25
Koçluk hizmeti fatura edilir mi?
Evet, profesyonel koçlar resmi olarak fatura keser. Bu hem yasal bir gerekliliktir hem de hizmetin profesyonelliğini gösterir. Şirketler için faturalandırma kurum vergi avantajları sağlayabilir.
SORU 26
Koçluk eğitimi almak istesem nasıl başlamalıyım?
Önce ICF onaylı eğitim programları araştırın. Türkiye'de ve dünyada onlarca akredite okul vardır. Genelde temel eğitim 60-120 saat arası sürer. Eğitim sonrası mentor koç ve süpervizör desteği de almak gerekir.
SORU 27
Koç olmak için bir diploma gerekiyor mu?
Türkiye'de koçluk yasal olarak düzenlenmiş bir meslek olmadığı için resmi diploma şartı yok. Ancak profesyonel koçluk için akredite eğitim almak meslek etiği açısından şarttır. Üniversite mezunu olmak gerekmez ama hayat tecrübesi ve psikoloji okuryazarlığı önemlidir.
SORU 28
Şirket için koçluk hizmeti nasıl alınır?
Kurumsal koçluk, kurum-koç-katılımcı üçlüsünü içerir. Kurum hedefleri belirler, koç hizmeti verir, çalışan da katılır. Anlaşmada "neyin kurumla paylaşılıp paylaşılmayacağı" baştan netleştirilir. Gizlilik kuralları korunur.
SORU 29
Bir koç kaç danışanla aynı anda çalışabilir?
Bu koça göre değişir. Tam zamanlı bir koç haftada 20-30 aktif danışan ile çalışabilir. Yarı zamanlı koçlar 8-15 danışan civarındadır. Ancak kalite koruma için 30'un üzerine çıkmamak önerilir.
SORU 30
Koçluk vergiden düşülür mü?
Bireysel olarak yaşam koçluğu masrafı vergiden düşülemez. Ancak şirketler için yapılan kurumsal koçluk hizmetleri, eğitim gideri olarak vergiden düşülebilir. Bu konu için mali müşavirinizle görüşmeniz gerekir.
SORU 31
GROW modeli nedir?
GROW; Goal (Hedef), Reality (Gerçeklik), Options (Seçenekler), Will (İrade) kelimelerinin baş harfleridir. Sir John Whitmore tarafından geliştirilen, dünyanın en yaygın koçluk modelidir. Bir seansın akışını yapılandırmak için kullanılır.
SORU 32
SMART hedef ne demek?
SMART; Specific (Belirli), Measurable (Ölçülebilir), Achievable (Ulaşılabilir), Relevant (Anlamlı), Time-bound (Zaman sınırlı) hedef belirleme modelidir. "Daha sağlıklı olmak istiyorum" değil, "3 ay içinde haftada 3 kez 30 dakika yürüyüş yapacağım" SMART'tır.
SORU 33
Yaşam tekerleği nasıl çalışır?
Yaşam tekerleği, hayatı 8 alana böler: Kariyer, Para, Sağlık, Aile, Aşk, Arkadaşlar, Gelişim, Anlam. Her alanı 1-10 arası puanlarsın. Çıkan görsel hayatının "tekerleğini" gösterir — ne kadar yuvarlak, ne kadar çentikli. Dengesizlikleri görmek için harika bir araçtır.
SORU 34
Açık uçlu soru ne demek?
Evet/hayır ile cevaplanamayan, danışanı düşündüren sorulardır. "Çalışıyor musun?" değil, "İşinden ne hissediyorsun?" Açık uçlu sorular koçluğun en temel aracıdır çünkü zorlayıcı düşünmeye davet ederler.
SORU 35
Aktif dinleme ne demek?
Sadece kelimeleri değil; ses tonunu, beden dilini, söylenmeyen duyguları da dinlemek. Konuşanın söyledikleri ile söylemedikleri arasındaki boşluğu fark etmek. Aktif dinleyen koç soruyu cevaplamadan önce duraksar, anladığını gösterir.
SORU 36
Koçluk seansında sessizlik olur mu?
Evet ve sessizlik koçluğun en güçlü araçlarından biridir. Çoğu insan sessizliği doldurmaya çalışır. İyi bir koç ise sessizliği "tutar" — danışanın düşünmesi, hissetmesi, derinleşmesi için alan açar.
SORU 37
"Çerçeveleme" (reframing) nedir?
Bir olaya farklı açıdan bakmaktır. "Başarısız oldum" → "Yeni bir öğrenme oldu". Olayın kendisi değişmez, ama kişinin ona verdiği anlam değişir. Bu, koçluğun en güçlü tekniklerinden biridir.
SORU 38
Sınırlayıcı inanç nedir?
Kişinin kendi potansiyelini kısıtlayan bilinçaltı inançlardır. "Ben yapamam", "Ben sevilmem", "Para kötüdür" gibi. Bunlar genelde çocuklukta oluşur ve farkında olmadan hayat seçimlerini yönlendirir. Koçluk bu inançları yüzeye çıkarmaya çalışır.
SORU 39
Skala soruları nasıl çalışır?
"1-10 arası bu konuda nerede hissediyorsun?" — basit ama derin. Cevap 6 ise "6 neden, 5 değil?" sorulur. Bu güçlü yanları açar. "6'dan 7'ye ne taşır?" sorusu eylem planını verir. Çözüm odaklı koçluğun temel aracıdır.
SORU 40
"Aha! anı" nedir?
Seans sırasında danışanın aniden fark ettiği bir gerçek. "Ah, demek ki ben bunu hep yapıyormuşum" der ve gözleri parlar. Bu anlar koçluğun en güçlü dönüşüm noktalarıdır. Koçun değil, danışanın kendi içinden gelir.
SORU 41
Danışan ağlamaya başlarsa ne yapmalı?
Sessiz kal, alanı tut. Hemen mendil uzatma — bu "duygunu hızla kapat" mesajı verir. "Burada güvendesin" demek yeterli. Ağlama bittikten sonra "Burada ne oldu?" diye yumuşakça açabilirsin. Ağlamak çoğu zaman dönüşümün başlangıcıdır.
SORU 42
Danışan susarsa ne yapmalı?
Susmak da bir cevaptır. Düşünüyor olabilir, hissediyor olabilir, dirençle karşılaşıyor olabilir. Hemen yeni soru sorma. 30-60 saniye sessizliği koru. Sonra hafifçe "Sessizlikte ne oluyor?" diye sorabilirsin.
SORU 43
Danışan intihar düşüncesi paylaşırsa?
DURDUR. Bu artık koçluk değil, kriz alanıdır. Danışana açıkça söyle: "Bu çok ciddi ve önemli bir konu. Koçluk bu konuda yeterli değil. Hemen psikiyatra/psikoloğa yönlendirmemiz gerekiyor." Türkiye'de 182 (Sağlık Bakanlığı) veya yakın bir profesyonele yönlendir. Yalnız bırakma.
SORU 44
Danışan koçundan hoşlandığını söylerse?
Net ve şefkatli bir sınır koy. "Aramızdaki bu ilişki profesyonel bir ilişkidir. Bu hisleri saygıyla karşılıyorum ama bu çerçevenin dışına çıkamam." Gerekirse ilişkiyi sonlandır ve başka bir koça yönlendir. ICF etiği gereği bu sınır mutlaktır.
SORU 45
Danışan koça öfkelenirse ne yapmalı?
Savunmaya geçme. "Bu öfke önemli. Anlamak isterim, ne oldu?" Öfkenin altında genelde bir kırılganlık vardır. Eğer öfke devam ediyorsa danışan için doğru koç olmayabilirsin; bunu da konuşmak gerekir.
SORU 46
Danışan koçluktan hiç ilerleme alamadığını söylerse?
Savunmacı olma. "Bunu paylaşman önemli, anlatır mısın?" diye aç. Belki yöntem yanlış, belki hedef başta yanlış belirlenmiş, belki danışan değişime hazır değil. Açık konuş; gerekirse ilişkiyi sonlandırın veya başka bir yaklaşım deneyin.
SORU 47
Danışan her seans aynı konuyu konuşursa?
Bu önemli bir bilgi. "Fark ettim, bu konu 4 seandır sürüyor. Bunu nasıl anlamlandırıyorsun?" diye sor. Belki danışan değişime hazır değil, belki konu yüzeyde, asıl konu altında. Bu döngüyü fark etmek bile bir dönüşüm olabilir.
SORU 48
Danışan bana yetenek/sertifikamı sorgularsa?
Açık ve dürüst ol. Sertifikaların, eğitimlerin nelerse paylaş. Yapamayacağın bir şeyi söylediysen düzelt. Güveni sahte güvenle değil, dürüstlükle kazanırsın. Eğer hala şüpheli kalıyorsa, danışanın bu ilişkiyi sonlandırma hakkı vardır.
SORU 49
Danışanın hayatında olumsuz bir olay olursa (ölüm, ayrılık)?
İlk önce insan ol, sonra koç. "Çok üzgünüm, başın sağ olsun" gerçek bir cümle olmalı. Sonra "Bu sürecin neresindesin?" diye sor. Yas büyük bir konu — kompleks yas durumlarında psikolog desteği gerekebilir, bunu paylaş.
SORU 50
Bir vakayı kaldıramadığımı hissedersem?
İyi bir koçun en önemli yetisi: sınırlarını bilmek. Eğer vakayı kaldıramıyorsan, danışana açıkça söyle. "Bu konuda sana destek olabilecek daha uygun bir uzman var, sana yönlendirebilirim." Bu zafiyet değil, etik bir tutumdur. Süpervizörünle de mutlaka paylaş.
💡 Soru Listenizi Genişletin
Bu 50 soru sadece başlangıçtır. Her danışanla yeni sorular keşfedersiniz. Yıllar içinde bu listeyi danışanlarınızın ve kendinizin deneyimleriyle genişletin. Her yeni soru, mesleğinizin bir başka derinliğini gösterir.
✦
"Doğru cevaplar, doğru soruların ardından gelir.
Ve doğru sorular, asıl meraktan doğar."
KERİME ERGİN AKADEMİ — Profesyonel Yaşam Koçluğu