Bir mesleğin "var" olması iki türlü olur.
Birincisi: insanlar onu pratikte yapıyordur. İkincisi: devlet onu resmen tanımış, çerçevesini çizmiş, sınavını yapıyordur. Türkiye'de koçluk artık ikinci kategoride. Mesleki Yeterlilik Kurumu (MYK), koçluğu Seviye 6 olarak tanımladı. Bunun ne anlama geldiğini bilmek — bu mesleği Türkiye'de yapacak her koçun ödevidir.
ICF küresel çerçevedir; MYK ise Türkiye'nin yerel resmî çerçevesidir. İkisi birbirini dışlamaz, tamamlar. ICF akreditasyonu mesleğin uluslararası geçerliliği için, MYK belgesi ise Türkiye'de yasal-resmî kabulü için gereklidir.
Avrupa Yeterlilikler Çerçevesi'ne uygun 8 seviye — koçluk neredeyse?
Mesleki Yeterlilik Kurumu, Türkiye'de mesleklerin standardını belirleyen kamu kurumudur. Avrupa Yeterlilikler Çerçevesi'ne uygun şekilde 8 seviye tanımlar — 1'den 8'e doğru artan sorumluluk, karmaşıklık ve özerklik gerektiren meslekler.
Koçluk → Seviye 6 · Üniversite lisans düzeyi
↑ artan sorumluluk · karmaşıklık · özerklik
Seviye 6 olarak tanımlanan bir meslek için aranan şartlar:
Türkiye'de koçluk Seviye 6 mesleği olarak tanımlandı — bu ne demek? Bu, koçluğun "kısa kursla edinilen bir hobi" değil, üniversite lisansı ağırlığında profesyonel bir meslek olarak resmen kabul edildiği anlamına gelir.
MYK çerçevesinin omurgasını oluşturan yedi ana başlık.
Akredite belgelendirme kuruluşları tarafından yapılan iki aşamalı bir sınav.
| Aşama | Format | İçerik | Geçme Şartı |
|---|---|---|---|
| Teorik Sınav | Yazılı / çoktan seçmeli | Yetkinlik alanlarının kavramsal bilgisi: etik kurallar, koçluk modelleri, iletişim teorileri, MYK çerçevesi | Genelde %70 ve üzeri |
| Performans Sınavı | Canlı koçluk seansı | Adayın gerçek bir danışanla (ya da rol-play danışanla) bir koçluk seansı yapması; jüri tarafından gözlemlenmesi | Yetkinlik alanlarının her birinde yeterli puan |
İki aşamayı da geçen aday, MYK Koç (Seviye 6) Mesleki Yeterlilik Belgesi'ni alır. Bu belge Türkiye'de yasal olarak koçluk yapma ehliyetinin resmi göstergesidir; iş sözleşmelerinde, kurumsal koçluk işlerinde, kamu işbirliklerinde aranabilir.
Cevap iki kelimede: amaç ve coğrafya.
Profesyonel olarak çalışmayı düşünen bir koç için ideal olan ikisinin birden olmasıdır. İkisi birbirine alternatif değil, tamamlayıcıdır.
MYK belgesi "sıkıcı bir resmî evrak" değil, mesleğin Türkiye'deki olgunlaşmasının göstergesidir. 10 yıl önce Türkiye'de koçluk için resmî bir çerçeve yoktu; bugün vardır. Bu bir kazanımdır. Bu çerçeve içinde çalışmak — meslektaş camiasına, Türkiye'deki danışanlara, hatta gelecek nesil koçlara karşı bir vefadır.
MYK belgesi alma süreci ile ICF akreditasyon süreci karıştırılabilir; netleştirmek gerekir. Hem MYK hem ICF süreçlerinin resmi internet sayfalarından (myk.gov.tr ve coachfederation.org) güncel şekilde takip edilmesi önemlidir. Standartlar zaman zaman güncellenir; eski bilgi uygulamada eskimiş olabilir.
Manevî yükümlülüğün hukukî dile çevrilmesidir.
Kur'ânî perspektifte bir işin ehline verilmesi ve o işin ittikan (mükemmellik, sağlamlık) ile yapılması yüksek bir hayır olarak görülür. MYK belgesi, ehliyet bilincinin bir somutlaştırılmasıdır — manevî yükümlülüğün hukukî dile çevrilmesidir.
Bu ayet, Hz. Şuayb'ın kızının Hz. Mûsâ hakkında babasına söylediği sözdür. Buradaki iki kelime — "kavî" (güçlü, ehil) ve "emîn" (güvenilir) — ehliyet ve emanetin birlikteliğini anlatır.
Ehliyet ehil olmaktır; emanet güvenilir olmaktır. İkisi olmadan bir iş hakkıyla yapılamaz.
MYK belgesi — modern dünyada bu iki niteliğin objektif olarak ölçüldüğünün belgesidir. Bir koçun belgeli olması, kendisini "kavî" (yetkin) olarak değerlendiren resmî bir kurumun tasdiki; ve "emîn" (etik kurallarına uymaya söz veren) olarak kayıt altına alınması demektir. Bu yüzden belge almak, "bürokratik bir formalite" değil — manevî olarak da bir ittikan hareketidir.
Bir işin hakkını verecek kapasiteye sahip olmak. Sadece bilgi değil — bilgi + beceri + duruş + sorumluluk birleşimi. MYK Seviye 6 — modern Türkiye'de koçluk ehliyetinin ölçüsüdür.
Bir işi sağlam, mükemmel, hakkıyla yapma. Hadiste geçer: "Allah, biriniz bir iş yaptığında onu ittikanla yapmasını sever." Belgeli olmak, iş yapmaya başlamadan önce hazırlığın "ittikanlı" olmasının resmi göstergesidir.
Toplumun ortak iyiliğini gözeten denetim. MYK ve ICF gibi yapılar, modern dünyanın hisbet kurumlarıdır — meslek erbabını sürekli kontrol ederek toplumun zarar görmesini önlerler. Bu kurumlara saygı, hisbet bilincinin parçasıdır.
"Emanet ehline verilmediğinde kıyameti bekleyin."
Hz. Peygamber'in bu hadisindeki kıyamet — sadece kozmik son değil, küçük kıyametlerdir: bir mesleğin çürümesi, bir kurumun çökmesi, bir hayatın zarara uğraması.
Bir koç ehil olmadan koçluk yaparsa — küçük bir kıyamet kopar, danışanın hayatında. Bu yüzden ehliyet sahibi olmak — sadece kendi onuru için değil, toplumun rahatı için bir borçtur.
"Kavî ve emîn" ayeti — ehliyet ile güvenilirliğin birlikteliğini gösterir. Sadece bilgili olmak yetmez; aynı zamanda emin olmak gerekir. Modern dünyada bu birliktelik üç şeyle test edilir: (a) bilgi sınavı (kavî olduğunu gösterir), (b) performans sınavı (uyguladığını gösterir), (c) etik beyanı ve süpervizyon kayıtları (emin olduğunu gösterir). MYK ve ICF süreçleri bu üç testi de içerir.
Şunu hatırlamak gerekir: belge almak amaç değil, araçtır. Belge alıp da hâlâ ehil olmayan koçlar vardır; belgesi olmasa da hakkıyla iş yapan büyük ustalar olmuştur. Ancak modern dünyada — kamu güveninin ölçeği büyüdükçe — belge bir asgarî güvence hâline gelir. Asgarî güvenceyi sağlamak, mesleğin manevî temelini de sağlar.