"Etik sınırlar prangalar değil,
koruyucu bariyerlerdir."
Koçluk hizmeti sırasında etik açıdan kararsız kaldığınız bir durumla karşılaştığınızda, bu akış şemasını takip ederek doğru kararı verebilirsiniz.
Aşağıdaki durumlardan herhangi biri varsa, koçluk hemen durdurulur ve danışan profesyonele yönlendirilir:
Bu durumlarda yapılacak şey nettir: nazikçe ve saygıyla bir psikiyatrist veya klinik psikoloğa yönlendirme.
Bir etik karar verme durumuyla karşılaştığınızda, aşağıdaki yolu adım adım takip edin:
Etik bir kararsızlıkla karşı karşıyayım
İntihar, zarar, istismar düşüncesi?
Profesyonele yönlendir
Gerekirse 112 ara
Soru 2'ye geç
Terapi, danışmanlık, tıbbi konu olabilir mi?
Soru 3'e geç
Uygun uzmana saygıyla yönlendir
Aile, yakın arkadaş, iş ortağı, romantik ilgi?
Başka bir koça yönlendir
Soru 4'e geç
Üçüncü kişiyle paylaşım, sosyal medya?
Gizlilik pazarlık konusu değildir
Soru 5'e geç
İçten "yapma" hissi var mı?
Karar vermeden önce
süpervizöre danış
Profesyonel onayınla
devam edebilirsin
Şemayı kullanırken her adımda neye dikkat etmeniz gerektiğine dair detaylar:
Danışanın söyledikleri arasında kendine veya başkasına zarar verme niyeti var mı? Kelime kelime kulak verin.
Şüpheniz varsa, varsayım yapın. Profesyonel yönlendirme daha güvenli.
Sorulacak ana soru: "Bu kişi şu an gerçekten koçluğa mı, başka bir desteğe mi ihtiyacı var?"
Bu kişiyle objektif olabilecek misiniz? Şüphe varsa, kabul etmeyin.
Bu durumda danışan dışında biri ile iletişim kurmanız gerekiyor mu?
Tüm rasyonel adımlardan sonra, hâlâ içinizde rahatsızlık varsa, bu önemli bir işarettir.
Aşağıda gerçek hayattan örnekler ve önerilen çözümler:
Durum: Kuzeniniz size gelir: "Sen koç olmuşsun, bana koçluk yap."
Akış: Soru 3'te durur → Çıkar çatışması var
Karar: Reddet. "Sana koçluk yapmak isterdim ama ailemizden olduğun için objektif olamayabilirim. Sana güvendiğim bir koç önerebilirim."
Durum: Bir danışanınızın başarısını sosyal medyada paylaşmak istiyorsunuz.
Akış: Soru 4'te durur → Gizlilik sınırı
Karar: Önce yazılı izin alın. Kimlik belirtmeyin. Danışan vurgu yapsa bile.
Durum: 6 aydır seans verdiğiniz danışan size kahve teklif ediyor.
Akış: Soru 3'te durur → Çıkar çatışması
Karar: Reddet. "Bu duygulara saygı duyuyorum. Profesyonel sınırımız var." Koçluk-romantik geçiş etik değildir.
Durum: Danışanınızın eşi sizi arar: "Eşim sizinle ne konuşuyor?"
Akış: Soru 4'te durur → Gizlilik
Karar: "Hiçbir bilgi paylaşamam. Bu mesleğimin temeli. Eşinize doğrudan sormanızı öneririm."
Durum: Danışan seansta ağlamaya başlar ve geçmiş travmadan bahsetmek ister.
Akış: Soru 2'de durur → Koçluk kapsamı dışı
Karar: Anı tut, alanı aç, sonra terapiste yönlendir.
Durum: Danışan "Bazen kaybolup gitmek istiyorum" der.
Akış: Soru 1'de durur → Acil risk
Karar: Netleştirin: "Kendine zarar verme düşüncen var mı?" Profesyonele hemen yönlendir. Gerekirse 112'yi arayın.
Bir danışanı yönlendirmeniz gerektiğinde, kelimeleriniz hem profesyonel hem de şefkatli olmalıdır:
"Anlattıkların çok değerli. Şu an ihtiyacın olan desteğin, koçluğun verebileceğinden daha derin olduğunu düşünüyorum. Bir psikoterapist ile çalışman sana çok daha hızlı iyileşme getirecektir. İstersen bir-iki güvendiğim ismi paylaşabilirim. Bu yolculuğumuzun bittiği anlamına gelmiyor — uygun zamanda geri dönebiliriz."
"Bana söylediğin çok önemli. Şu an yaşadıkların için sana destek olabilecek profesyonel biriyle hemen konuşman gerekiyor. Cumhuriyet İntihar Önleme Hattı: 182. Seni yalnız bırakmayacağım."
"Önce bir doktora göründükten sonra, varsa duygusal-zihinsel boyutta birlikte çalışabiliriz."
"Bu konuda hukuki destek alman gerekiyor. Ben hukukçu olmadığım için sana yol gösteremem. Bir avukatla görüştükten sonra, kararlarını birlikte çalışırız."
"Sana koçluk yapmak isterdim ama aramızdaki ilişki yüzünden objektif olamayabilirim. Bu hem sana hem ilişkimize haksızlık olur. Güvendiğim bir meslektaşımı önereyim mi?"
Karar verirken her zaman danışanın en yüksek iyiliği ne ise onu seçin. Kendi rahatınız, kazancınız, popülerliğiniz değil.
İçinizde "bu doğru mu acaba" sesi varsa, çoğu zaman değildir. Yapmamak yapmaktan daha onurlu olabilir. "Hayır" demek kararlılıktır, zayıflık değildir.
Etik kararlar bazen ağırdır. Süpervizör, meslektaşlar, mesleki örgütler — destek almak profesyonelliğin bir parçasıdır. Tek başına karar vermek zorunda değilsiniz.
"Etik bir koç, kuralları izleyen değil,
danışanının iyiliğini önceleyen koçtur.
Sınırlarınız, sevginizin biçimidir."
KERİME ERGİN AKADEMİ — Profesyonel Yaşam Koçluğu