Aktif Dinleme Egzersizleri - Kerime Ergin Akademi
KERİME ERGİN AKADEMİ
👂
15

AKTİF DİNLEME

Egzersizleri

Koçluğun Temeli, Dinlemektir
İkili ve grup çalışmaları için 15 yapılandırılmış aktif dinleme egzersizi. 3 zorluk seviyesinde, eğitim sınıfında veya kişisel çalışmada uygulanabilir.

Aktif Dinleme Neden Bu Kadar Önemli?

Koçluk pratiğinde sorulan sorular kadar, hatta daha fazla önemli olan şey dinlemedir. İyi bir koç, "söylenmeyeni" duyabilen koçtur. Bu beceri doğuştan gelmez; pratikle gelişir.

Carl Rogers'ın dediği gibi: "Birini gerçekten dinlediğimde, hayatı değişir." Aktif dinleme, koçluk pratiğinin temel taşıdır.

🎯 Bu Egzersiz Setinin Amacı

  • Aktif dinleme becerinizi sistematik olarak geliştirmek
  • Farklı dinleme türlerini deneyimlemek
  • Dinleme alışkanlıklarınızı fark etmek
  • Grup ortamında pratik yaparak öğrenmek

3 Dinleme Seviyesi (Co-Active Coaching Modeli)

SEVİYE 1

İçsel Dinleme

Karşımdakini dinlerken aslında kendi iç sesime odaklanıyorum. "Şimdi ne diyeceğim?", "Ben de aynısını yaşamıştım", "Cevabı biliyorum" gibi düşünceler. Bu, koçluk için yetersiz dinlemedir.

SEVİYE 2

Odaklanmış Dinleme

Tüm dikkatim karşımdakinde. Sözcüklerini, ses tonunu, duraklamalarını duyuyorum. Kendi sesim arka planda. Bu, profesyonel koçluk seviyesidir.

SEVİYE 3

Küresel / Sezgisel Dinleme

Sadece sözcükleri değil, tüm enerji alanını duyuyorum. Söylenmeyeni hissediyorum. Beden dilini, ses titreşimini, ortamdaki enerjiyi alıyorum. Bu, ileri düzey koçluktur.

Aktif Dinlemenin 5 Temel Prensibi

PrensipNe Demek?
1. Tam MevcudiyetTelefonu kapatın, gözlerinde olun, anda olun. Çoklu görev dinlemeyi yok eder.
2. Yargılamadan Dinleme"Doğru-yanlış", "iyi-kötü" filtresini kapatın. Sadece duyun.
3. Sessizliğe SaygıBoşlukları hemen doldurmaya çalışmayın. Sessizlik konuşur.
4. Söylenmeyeni DuymaBeden dili, ses tonu, kelime seçimi — bunlar da konuşur.
5. Empatik YansıtmaHissedileni geri yansıtın: "Yorgunluk hissediyorum" dediğinde, "Çok yorulmuşsun" diyebilmek.

🟢 Temel Seviye Egzersizler (1-5)

Bu egzersizler dinleme alışkanlıklarınızı fark etmenize yardımcı olur. Yeni başlayan koçlar için uygundur.

1
3 Dakika Sessiz Dinleme
Temel ⏱ 10 dakika 👥 2 kişi

Amaç:

Kesintisiz dinleme deneyimi. Konuşma dürtüsünü kontrol etmeyi öğrenmek.

Talimatlar:

  1. Bir kişi (Konuşmacı) 3 dakika boyunca herhangi bir konuda konuşur.
  2. Diğer kişi (Dinleyici) tek kelime bile söylemez. Sadece dinler.
  3. Konuşmacı bitince roller değişir.
  4. Sonunda her iki kişi deneyimlerini paylaşır.

📝 Yansıma Soruları

  1. Sessiz kalmak senin için kolay mıydı?
  2. Konuşma isteğin oldu mu?
  3. Dinlenen kişi olarak ne hissettin?
  4. 3 dakika sonunda farkındalığın nasıldı?
2
Yansıtma Egzersizi
Temel ⏱ 15 dakika 👥 2 kişi

Amaç:

Söylenenleri tam olarak duyduğunu göstermeyi öğrenmek.

Talimatlar:

  1. Konuşmacı kısa bir hikaye anlatır (1-2 dakika).
  2. Dinleyici, hikayenin özünü kendi sözcükleriyle geri yansıtır.
  3. Konuşmacı "Doğru" ya da "Şunu da kastettim" diye düzeltir.
  4. Dinleyici düzeltmeyi alıp tekrar yansıtır.
  5. Tam anlama sağlanana kadar devam eder.

📝 Yansıma Soruları

  1. Hikayenin özünü yakalayabildin mi?
  2. Yansıtırken kendi yorumunu mu kattın?
  3. Konuşmacı kendini ne kadar anlaşılmış hissetti?
3
İç Ses Tespit Egzersizi
Temel ⏱ 10 dakika 👥 2 kişi

Amaç:

Seviye 1 dinlemenin (içsel) farkına varmak.

Talimatlar:

  1. Konuşmacı 5 dakika konuşur.
  2. Dinleyici dinlerken aynı zamanda kendi iç sesini takip eder.
  3. Konuşma bitince Dinleyici şunları paylaşır:
    • Konuşmacının söyledikleri
    • Dinlerken iç sesimin söyledikleri

📝 Yansıma Soruları

  1. İç sesin ne sıklıkla devreye girdi?
  2. En çok ne tür düşünceler oldu? (yargılama, kendi deneyim, cevap hazırlama)
  3. İç sesi susturmak mümkün mü?
4
Sadece Açık Uçlu Soru Sorma
Temel ⏱ 10 dakika 👥 2 kişi

Amaç:

"Evet/Hayır" sorularını fark edip, açık uçlu sorulara geçmek.

Talimatlar:

  1. Konuşmacı kısaca bir konu açar (örn: "Bu hafta zorlandım").
  2. Dinleyici sadece açık uçlu soru sorabilir. (Ne, Nasıl, Hangi, Niçin)
  3. "Evet/Hayır" sorusu sorarsa, Konuşmacı uyarır: "Açık uçlu!"
  4. 10 dakika devam et.

📝 Yansıma Soruları

  1. Açık uçlu soru sormak doğal mı, zorlayıcı mı?
  2. Hangi tür sorular daha çok derinleştirdi?
  3. "Neden?" sorusu nasıl bir etki yarattı?
5
Duygu Etiketleme
Temel ⏱ 15 dakika 👥 2 kişi

Amaç:

Sözcüklerin arkasındaki duyguyu duymayı öğrenmek.

Talimatlar:

  1. Konuşmacı duygusal bir konu paylaşır (önemli olmayan, küçük bir şey).
  2. Dinleyici hiç cevap vermeden, periyodik olarak duyguyu etiketler:
    • "Şu an üzgün hissediyor gibisin..."
    • "Bunu söylerken seste bir hayal kırıklığı duyuyorum..."
  3. Konuşmacı her seferinde "doğru" ya da "tam değil" diyebilir.

📝 Yansıma Soruları

  1. Duyguyu doğru tahmin edebildin mi?
  2. Konuşmacı kendini nasıl hissetti?
  3. Duygu sözcükleri dağarcığını genişletmek gerekti mi?

🟡 Orta Seviye Egzersizler (6-10)

Bu egzersizler dinleme becerinizi derinleştirir. Belirli teknikleri pratik etmeye odaklanır.

6
Sessizliğe Tahammül Egzersizi
Orta ⏱ 15 dakika 👥 2 kişi

Amaç:

Sessizliğin koçluğun dostu olduğunu deneyimlemek.

Talimatlar:

  1. Konuşmacı bir cümle söyler ve durur.
  2. Dinleyici 10 saniye hiçbir şey söylemez. (saatle ölç)
  3. 10 saniye sonra ya konuşmacı tekrar başlar, ya da Dinleyici sorar.
  4. Tüm seans boyunca her tepkide önce 10 saniye bekleyin.

📝 Yansıma Soruları

  1. 10 saniye ne kadar uzun geldi?
  2. Sessizlik anlarında ne oldu?
  3. Konuşmacı sessizlikte derinleşti mi?
7
Çapraz Cevaplama
Orta ⏱ 20 dakika 👥 3 kişi (gözlemci)

Amaç:

Çözüm önerme dürtüsünü kontrol etmek.

Talimatlar:

  1. Konuşmacı bir sorun paylaşır.
  2. Dinleyici her cevap vermek istediğinde önce şunu sorar:
    • "Bu seni neye götürüyor?"
    • "Bunu söylediğinde içinde ne hissediyorsun?"
  3. Asla çözüm önermez. Sadece geri yansıtır ve derinleştirir.
  4. Gözlemci, çözüm önerme dürtüsünü kayıt eder.

📝 Yansıma Soruları

  1. Çözüm önerme dürtün ne kadar güçlüydü?
  2. Konuşmacı kendi çözümünü buldu mu?
  3. Yardım etmek ile koçluk arasındaki fark nedir?
8
Beden Dili Aynalama
Orta ⏱ 15 dakika 👥 2 kişi

Amaç:

Bedeniyle dinleme, fiziksel uyum kurma.

Talimatlar:

  1. Konuşmacı serbestçe konuşur.
  2. Dinleyici, karşılıklı oturuş, jest, ses temposunu ince ince aynalar.
  3. Taklit değil, uyum kur. (Komik durum olmamalı)
  4. Konuşmacı bunun farkında olmamalı; ancak rahat hissetmelidir.

📝 Yansıma Soruları

  1. Konuşmacı kendini nasıl hissetti?
  2. Aynalama doğal mıydı yoksa zorlayıcı mı?
  3. Beden dili ile sözel iletişim arasındaki bağ ne kadar güçlü?
9
Söylenmeyeni Duyma
Orta ⏱ 20 dakika 👥 2 kişi

Amaç:

Satır aralarını okumak. Boşlukların anlamını yakalamak.

Talimatlar:

  1. Konuşmacı bir hikaye anlatır.
  2. Dinleyici dinlerken şunlara dikkat eder:
    • Hangi konuya hiç değinmedi?
    • Hangi kişiyi konuşmadı?
    • Hangi duygudan kaçındı?
  3. Sonunda Dinleyici şunu sorar: "X hakkında konuşmadığını fark ettim. Bu seninle ne paylaşıyor?"

📝 Yansıma Soruları

  1. Hangi boşlukları fark ettin?
  2. Konuşmacı boşluğu nasıl açıkladı?
  3. Söylenmeyenler söylenenlerden daha mı önemli olabilir?
10
Tek Soru ile 20 Dakika
Orta ⏱ 25 dakika 👥 2 kişi

Amaç:

Dinleme gücünün soru sayısından bağımsız olduğunu görmek.

Talimatlar:

  1. Dinleyici sadece tek bir başlangıç sorusu sorar: "Bu konuda daha çok ne söylemek istersin?"
  2. Sonra sadece dinler, yansıtır, "hmm"lar.
  3. Konuşmacının duraksayıp tıkandığı anlarda aynı soruyu tekrarlar.
  4. 20 dakika boyunca başka soru sormaz.

📝 Yansıma Soruları

  1. Tek soruyla nereye geldiniz?
  2. Daha fazla soru sormak isterdin mi?
  3. Konuşmacı bu deneyimden ne aldı?

🔴 İleri Seviye Egzersizler (11-15)

Bu egzersizler ileri seviye koçluk pratiği gerektirir. Süpervizörle veya tecrübeli koçlarla yapılması önerilir.

11
Sezgisel Dinleme — Seviye 3
İleri ⏱ 30 dakika 👥 2 kişi

Amaç:

Sözcüklerin ötesinde, enerji ve sezgiyle dinleme deneyimi.

Talimatlar:

  1. Konuşmacı konu seçer.
  2. Dinleyici gözlerini kısarak veya kapatarak, "merkezleşmiş" bir hâlle dinler.
  3. Sözcüklerin arkasındaki enerjiyi, duyguyu, atmosferi hissetmeye çalışır.
  4. Belirli aralıklarla şunları paylaşır:
    • "Bunu söylerken bir tereddüt hissediyorum..."
    • "Burada bir hüzün var mı?"
    • "Sanki bir şey saklıyorsun gibi geliyor..."

📝 Yansıma Soruları

  1. Sezgi sana ne söyledi?
  2. Konuşmacı bu paylaşımları nasıl algıladı?
  3. Sezgisel dinleme nerede yararlı, nerede tehlikeli olabilir?
12
Çok Katmanlı Dinleme
İleri ⏱ 30 dakika 👥 3 kişi

Amaç:

Bir konuşmayı 3 farklı düzeyde aynı anda izleme.

Talimatlar:

  1. 1 konuşmacı, 2 dinleyici (Dinleyici A ve Dinleyici B).
  2. Konuşmacı 15 dakika konuşur.
  3. Dinleyici A: Sadece "içerik"i dinler. Ne söyledi?
  4. Dinleyici B: Sadece "süreç"i dinler. Nasıl söyledi? Hangi enerjiyle?
  5. Sonunda 3 kişi birlikte deneyimlerini paylaşır.

📝 Yansıma Soruları

  1. İçerik mi, süreç mi daha açıklayıcıydı?
  2. Aynı dakikalarda farklı şeyler duydunuz mu?
  3. Bir koç hangisini öncelemeli?
13
Zorlayıcı Konuda Dinleme
İleri ⏱ 30 dakika 👥 2 kişi

Amaç:

Görüşüne tamamen karşı bir konuda yargısız dinlemeyi pratik etmek.

Talimatlar:

  1. Konuşmacı, Dinleyici'nin kesinlikle katılmadığı bir görüşü savunur. (Siyaset, din, ahlak vb. tabu olabilir; tercihen bir tartışma konusu)
  2. Dinleyici sadece dinler, anlamaya çalışır.
  3. Karşı argüman üretmez, yargılamaz.
  4. Sadece şunu sorar: "Bu görüşe nasıl ulaştın? Hangi deneyimler seni buraya getirdi?"

📝 Yansıma Soruları

  1. İç tepki ne kadar güçlüydü?
  2. "Karşı argüman" üretme dürtünü nasıl bastırdın?
  3. Konuşmacı kendini nasıl hissetti?
  4. Bu egzersiz koçluk pratiğine nasıl katkı sağlar?
14
Susarak Dönüştürme
İleri ⏱ 20 dakika 👥 2 kişi

Amaç:

Yalnızca varlık, hiç söz ile değil.

Talimatlar:

  1. Konuşmacı bir konuyu paylaşır.
  2. Dinleyici 20 dakika boyunca hiç konuşmaz. (Sıfır kelime!)
  3. Sadece beden dili, göz teması, başını sallama, "hmm"lar ile mevcut olur.
  4. Konuşmacı duraksadığında, Dinleyici sadece bekler, dinler.

📝 Yansıma Soruları

  1. Sözsüz mevcudiyet ne hissettirdi?
  2. Konuşmacı dinlendiğini hissetti mi?
  3. Söz ne kadar gerekli aslında?
15
Kendi Dinleme Engelini Tanı
İleri ⏱ 45 dakika 👥 Bireysel + Sınıf

Amaç:

Kendi dinleme alışkanlıklarını ve engellerini sistematik olarak fark etmek.

Talimatlar:

  1. Her katılımcı, kendi dinleme alışkanlıkları üzerine 15 dakika yazar.
    • "Hangi konular beni içsel dinlemeye iter?"
    • "Kim konuşurken sabırsızlanırım?"
    • "Hangi duygu beni rahatsız eder ve kaçırırım?"
    • "Çözüm önerme dürtüm en çok ne zaman çıkar?"
  2. Sonra ikili paylaşım: 10 dakika her biri için.
  3. Son olarak grup paylaşımı: Ortak engellerimiz ne?

📝 Yansıma Soruları

  1. En büyük dinleme engelin ne?
  2. Bu engel nasıl oluşmuş olabilir?
  3. Bu engeli nasıl aşacaksın?
  4. Hangi pratiği hayatına ekleyeceksin?

📋 15 Egzersiz Özeti

NoEgzersizSeviyeSüre
13 Dakika Sessiz DinlemeTemel10 dk
2Yansıtma EgzersiziTemel15 dk
3İç Ses TespitTemel10 dk
4Sadece Açık Uçlu SoruTemel10 dk
5Duygu EtiketlemeTemel15 dk
6Sessizliğe TahammülOrta15 dk
7Çapraz CevaplamaOrta20 dk
8Beden Dili AynalamaOrta15 dk
9Söylenmeyeni DuymaOrta20 dk
10Tek Soru ile 20 DakikaOrta25 dk
11Sezgisel Dinlemeİleri30 dk
12Çok Katmanlı Dinlemeİleri30 dk
13Zorlayıcı Konuda Dinlemeİleri30 dk
14Susarak Dönüştürmeİleri20 dk
15Kendi Dinleme Engelini Tanıİleri45 dk

🌟 Aktif Dinleme İçin 7 Altın Kural

  • 1. Telefonu kapat, gözlere bak, bedenle yönel.
  • 2. Anlamak için dinle, cevap vermek için değil.
  • 3. Yargılamadan dinle. Filtreyi kapat.
  • 4. Sessizliklere izin ver. Doldurma.
  • 5. "Hmm" ve "Devam edin" hayatın en güzel cümleleridir.
  • 6. Çözüm önerme dürtünü tanı. Frenle.
  • 7. Hatırla: Sözcükler buzdağının ucudur.
✦

"Birini gerçekten dinlediğinizde,
onun hayatı değişir.
Sizin de."

KERİME ERGİN AKADEMİ — Profesyonel Yaşam Koçluğu